Artxiboa gaika: Iritzia

KATALUNYAko erreferendumeko hautesontzi bat Ondarrure opari lez alla da!!

Kataluniako erreferenduman bigarren urteurrena ontxe pasata, eta preso politiko katalanan epaixe urteteko zain, artikulu hau idazti egokixe eretxi gasku momentu honetan.

Ondarrun dakau, astion kataluniatik ekarritxako hautesontzi bat. Opari sinboliko hau histoixin zati bat dala esan geinke, hain zuzen be Bartzelonako Sant Andreu auzuko L`estel hauteslekun egon zan kokatute 2017ko Urriak 1 eko autodeterminaziñoi erreferendumin. WhatsApp Image 2019-10-10 at 17.10.36

WhatsApp Image 2019-10-10 at 17.10.35

Hautesontzi hau, herritxar guztiok ordezkatzen gatxun etxin gelditxuko da momentuz, Udaletxin, esan douen modun herri guztintzako einddako oparixe da Herrialde Katalanetatik. “Opari berezi hau histoixin parte garrantzitsu bat da eta ohore bat da Kataluniako herrixan bixi ixan daben eta bixitxen dazenan objeto sinboliko hau herrixan eukitxi” esan dau Zunbeltz Bedialauneta, Ondarruko alkatik. Nabarmendu dabenez, “sinbolikoki, testigu pasateko keinu modun hartu bihirdou eta Katalunian einddaku gure herrixan gauzatzeko lanin jarraitxu bihir dou”

WhatsApp Image 2019-10-10 at 17.10.36 (2)

WhatsApp Image 2019-10-10 at 17.10.36 (1)

Hautesontzi honen iragana…

Hautesontzi honek, Kataluniako herri, auzo, hautesleku… guztitxako urna guztin modun beran histoixa partikularra dauke. Gogoratuko zaze, erreferenduman aurreko aste zoro eta tentso guztikin, Piolinen txalopan euazen Guardia Zibile eta polezixa española papeletak, erroldak, hautesontzixak handik edo hamendik topa naxan ebizen bitxartin, herri oso baten elkarlana eta konpromisuai esker, eskola elektoral guztik iraitxi lortu zin, ta zelan ez hautesontzixak, papeletak, erroldak… han euazen.

Eskutuko bihar asko egon zan honen danan atzin, dei anonimuk jarraibidik emoten, batzar klandestinuk, nerbixuk… dan dana herritxarrak osatutako sare antolatu baten barrun eta ondukuai ezautu ez arren konfixantza minimo bat emonda. 100.000 euro kosta zin 10.000 hautesontzi honek erosti, Marsellako porture aia zin Txinatik eta Katalunia iparraldetik sartu zin bolondresan kotxitan, gero naziñoi guztin banatzeko. Hau dana Piolinen txalopan euazenak ixeaz entera baik.

Horietako bat ixan zan Miren Azpiri Ondarrutarra, demokrazixintzako egun historiko hori posible etxi lortu ban herritxarretako bat. Erreferendunan aurreko egunetan Katalunia aldea hurreatu zin herritxar batzuk kontazkun euran esperientzixi. “Mireneaz batu ginan erreferenduman aurreko egunin (Irailak 30) lagun baten kontaktuai esker, beran etxea erun gatxun kafe bat hartu eta bertan kontuk kontateko, berba ta berba geuazela atazkun zamar boltza handi bat eta han eukazen urnak, erroldi, papeletak… emoziñoi eta urduritxasune batu gazkuzen egun historiko horren bexperan. Estatun bilatuenak zin objetu begixan aurrin eukitxik eta holako ekimen bateako behar beaharrezku dan mateixala aurrin eukitxin sentsaziñoi ezileike azaldu”.

This slideshow requires JavaScript.

Hurrengo egunin (Urriak 1) Mirenen ardurapin euan L’estel hautesleku iraitxi lortu eben, han jun zan Miren beran kotxiaz zamar boltzak maleterun sartute .Ordu batzuk gerua polizixa Españolak inddarraz eskolan sartu eta eukezen urna batzuk, papeletak eta erroldi ostutzen.

img-20171001-wa01701789800088

(Miren Azpiri Ondarrutarra eskun hautesontzixakin 2017ko urrixan 1in.)

Honetan irudixetan ikusileike polizixa espainolak ibili ban biolentzixi eskoli itxitxeko:

Beraz, Mirenek humoriaz dinozku, “Hautesontzi hau Ondarrure erun eta hurrengo bihir dozueneako bat gitxia eukikozue lortzeko”. Horretxeaz esaldixaz gelditzen ga, laster egun gogorrak etorriko diz, bai Katalanantzako eta baitxe be autodeterminaziñoi eskubidi praktikan ipini nahi douen herritxar guztiontzako. Argi dakau beti egongo gaztela Herrialde Katalanan albun eta eurak lortzeko bidin dazen ametsin burrukan jarraitxuko dou geuk be. Eskerrik asko Miren!

Hamen lagaten dotzuau NAIZek Mirenei eta L’estel hauteslekuko arduradunai einddako elkarrizketin bideue:

Iruzkin bat utzi

Internazionalismu, Iritzia, udala atalean

ALPA HAMENDIK!

Atzoko irudixak diz behean ikusiko dozuenak. Zubi Zarran azpirarte alla zin kanpotik etorritxako elementuk. Ez dakiau zerren bille ebizen bañe ongi etorrixak ez dizela gogoratzen dotzau hamendik. Herriko hizkuntzan esangotzau: ALPA HAMENDIK!

guardia zibillak

Iruzkin bat utzi

Iritzia atalean

Badator MARTXOAK 8

turrune-editoriala-1Badator aurtengo Martxoak 8, eta beraz batea, bigarren urtez emakumiok antolatzen douen Greba feministi. Grebi “bixitxak erdigunea!” lemiaz dator, bere berezitasun osuaz gaurtik eta geure sakontasunea beire, baine era berin, historikoki mugimendu feministin bixitxi politiku danan aldarrikapenai jarraitxuz.
Aurretik datorren testuinguru ez da makala. Azkanengoko urtitako krisixak kolokan ipini dabe bixitxin duintasune beran oinarrixetatik. Biximodu prekarizatu eta bulnerablik (ber)sortzen eta sakontzen gaz. Gerua eta gehixa diz, geure inguru urrekuenin, bixi irauteko ein halak eta lanak bere gain hartzen dabizen herrittarrak. Urtitako borrokin bitxartez irabazitxako ongi ixate sozialan espazixutan (hezkuntzan, osasunin…) atzerakada handixak emoten dabiz. Herrittarron kontrako erabaki politikuk diz, oinarritxik bertatik funtzionaten ez daben (eta zapaltzaili dan) sistema batek aurrea jarraitzeko.
Eta gizarte honetan zer pasaten da *emakumiokin? Alkar elikatzen dan zapalkuntza sistema baten egoera larrixak pairatzen douz. Espazixo pribatun eta publikun, bixetan dakauz biharran kargak geure gain. Bixitxiai eutsi ahal ixateko, aurrea urten ahal ixateko oinarrizko zaintza biharrak (norberanak eta ingurukunak) gaur gaurkoz geure gain segi eitten dabe, amaigabeko lanaldixaz, ordaindu eta baldintza duinik baik, neke emozionalez gainezka askotan eta sistemik bixitxi bera kolokan ipintxen daben honetan, gerua eta emergentzixazko estraegixak aurrea eruten. Eta lan merkatun, lan baldintza prekarixutan gaz: nahi baiko lanaldi partzialan gehixengu, soldata arrakalak, langabezixa eta enplegu prekarixuenan tasa handixenan kargi dakau geure gain. Pribatu eta publiku, *emakumiontzako banatu ezinak dizen eta bateragarri ez dizen espazixo bi. Zapalkuntzan alkar elikatzen dizen espazixo bi.
Horretxeatxik ixango da ordaindutako biharran grebi. Ingurure beatzeko ariketi; Nun eitten dou herriko *emakumiok ordaindutako biharra? Ze lan postu beteten douz? Ze lan baldintzatan? Or-daindu baiko zaintza biharran grebi be ixango da. Ze lan karga jauzten da gure inguruko *emakumion gain? Zaintza zirkuitutan zein da?

kapitali

“KAPITALISMUK BE ETXEKO LANAN BEHARRA DAUKE”
Eta horretxeatxik danatxik be… ixango da sistemin kontrako grebi. Beharrezku ixango dalako sistemi iraultzi eta bixitxi erdigunin ipintxi. Bixitxa duinak eraikitzeko.
Urtitako burruka feminista eta sozialai esker, aurrea pausuk emon dou herri mailan bebai. Ezker eta abertzaletasunetik udal gobernantzan egon gazen epealdi ezberdinetan, politiki herrittarron beharrixaneta ipintxi ixan bada lehentasune, horretan parekidetasunan bidin aurrea pausuk emoti ezinbesteku ixan da. Eta ez diz erozelako aurrea pausuk ixan: emakumin protagonismo politiku gorpuzteko mahaixe eratu gendun, eta emakumin topaleku be eraiki dou, hezkidetza programi… Bixitxi politiku dalako, politika feministak bir douz bixitxa duinak euki nahi badouz, eta guk helburu horreaz segi eingou biharrin.

Oharra: Bixar TURRUNE be Greban eongo da egun guztin.

Iruzkin bat utzi

Feminismu, Iritzia atalean

Otsailak 13 TORTURIn kontrako egun internazionala

turrune-editoriala-1

Badakiau zer dan torturi!
Torturi geure gorputzetan bixi ixan dou, badakiu ondo baino hobeto zer dan ondarrutarrok.
Torturi, pertsonok apurtzeko sistematikoki Estatu Españolak ezker mugimedu independentistin kontra ibili daben “tresni” de. Torturi bixi ixan douenok, betiko geure gorputzetan erungo douen zaurixe, miñe da. Torturi, behin bixi ostin behin eta barriro gogun eukiko dozu.
Torturin ondorixoz hil be ein doitsuez euskal herritxarrak, torturin ondorixoz hainbat lagunei bixitxi betirako baldintzatu dotse, torturin ondorixoz, aurrea eitti lortu dabenak be betiko eukiko douzen zaurixak eukiko douz. Egunerokotasunin hainbat “link” agertuko diz inpreñu horreta barriro erungo zaittuenak; atxilotu zinttuen egunin urtero gogun eukiko dozu momentu hori, modu berezi baten bixikozuz urtero komisaxako inkomunikaziñoiko 5-7 egunak, Torturin Kontrako Egune, otsailan 13e, hurreatu ahala barru mobiuten hasiko gatsu 1981n Joxe Arregi tortura eta hil bela akordata, atxiloketak eitten dotsuezenin atxilotun komisaxa egunetan pentsaten egongo zaz arduratute…“Berriz min hau”.
Kolore desberdinetako polezixan eskutik tortura gaittue, teknika desberdinan bidez, baine helburu beti bera; pertsoni apurtzi, mugimendu apurtzi. Baine ez dabe lortu. Hamen gaz, geure zauri eta minakin tente, etorkizunai beide.
Gaur egun ezin dabe torturi praktika dala ukatu; hau holan dala erakusten daben ikerketak be badakauz esku artin-eta. Ixez, Eusko Jaurlaritzako Giza Eskubidin Idazkaritzik Kriminologixin Euskal Institutuai eta EHU-ai enkargatako txostenin aurrerapauso handixak emon zin bide horretan torturan aitortzan. Inportanti de pauso hau, gatazka politikun aitortzi eta eta horren ondorixuk borroka elementu dizelako.
Espainiar Estatuk beti ukatu ixan dau torturi. Zer esanik ez Eusko Jaurlaritzik txapelgorrixak mahaigainea urteten dabenin. Gatazka politiko honetan danok hartu bikouz dakauzen ardurak, ezta PNV? Ze ondarrutarrok badakiau Arkauten torturatu ixati zer dan be!
Torturi egotik eta beran erabilpen sistematikuk, gatazkin existentzixi eta aktore desbardinan inplikaziñoi erakusten dau, gatazkin alde guztik parte hartu dabela erakutsiaz. Konponbide bidin, ardurak hartu eta biktima guztik aintzat hartu biko di; baitte torturatuk be.
Onarpena, erreparaziñoi eta barriro halakoik ez pasateko bermik bir douz konponbide eta elkarbizitzarutz pausuk emoteko. Aitortzik, onarpenak, torturatuai osatzen lagunduko dotsa; baine ondio be gehixa lagundukotsa berak bixi ixan ban inpreñu horretatik gehixa inor ez danan pasako bermi eukitxik!
Aitortza, erreparazioa eta berriro ez gertatzeko bermeak!
Torturarik ez! Inpunitaterik ez!

Iruzkin bat utzi

Giza eskubidik, Iritzia atalean

EUSKARALDIXE, Txapi ipintxetik konpromisure!

turrune-editoriala-1

Maialen Arzalluzek Euskaraldixan harire ein daben kantan esaten daben modun: “Hilabeteetan txapa entzun eta azkenerako jantzi dugu txapa”.

Hasi dou 11 eguneko Euskaraldixe. Ahobizi eta belarriprest rolak hartu eta 11 egunin euskerin erabilera ohitxuretan pausuk emon nahixan. Edo aurreko hilitan emon daben azalpenetatik hori ulertu gendun behintzat. Euskaraz dakiauenok “ahobizi” eta berba ez, baine ulertzen dabenak “belarriprest”, berai euskeraz eitteko gonbidapena luzatuaz. Lelengoko berbi beti euskeraz eitti ixango zan ideala (Bilboa guzenin be bai e!), baine argi da gehixengo batek ez dabela holan eitten, beraz, txapakin, euskaldunak identifikata, ohitxura hori aldatzen lagundu leikelakun kanpaina honek…aurrea!

Kritiki eta autokritiki etxeko momentu ezta gaur (hori be allako da), on  aurrea behatzeko momentu de. Ondarrutar gexenok suertez euskeraz bixi gaz. Trasmisiñoi dala, hezkuntzi dala edo ta euskerin militantik gazelako… euskal hiztunak ixaten jarraitzen dou. Bañe ezin geinke lo geatu.

Euskalduntze fasi beste etapa baten sartu dela diñue euskalgintzatik, ezagutzi bermatzen jarraittu bir douela, baine erabilpenin ipiñi bir douela azpimarri. Ba ein daigun dakiauenok euskeraz. Artzen esaldi ezagunak esaten ban modun:

“Hizkuntza bat ez da galtzen ez dakitenek egiten ez dutelako, dakitenek hitz egiten ez dutelako baizik”.

Ahobizi txapi soinin douela, ein daigun euskeraz, Bilbon, Aetzen, Tuteran, Irunen… eta Ondarrun…Baten bateaz erdera eitteko ohitxuri badakau, aprobetxa daigun Euskaraldixe hizkuntza ohitxura hori aldatzeko, eta 12. egunetik aurrea be… Ahobizi eta belarriprest!

Beste behin be, herrixe ixango dau arnasbide euskerik!

#EuskalErrepublika

Iruzkin bat utzi

Azterketa, ikerketa, Herri mugimenduk, Iritzia atalean

PNVk españiko aurrekontukin hartutako erabakixan aurrin herrixan erreakziñoik!

Ongo egunetan bolo bolo dabil EAJ-PNVk PPn aurrekontuai emon dotzan babesa.

Kalin kritika asko entzun dou honen erabakixan ingurun.“ia europako alderdirik ustelenai zelan emon dotsen hori babesa, hasieran esaben modun 155a kendu arte ezebela emongo babesik eta katalanak engaña eitxuezela, horrek aurrekontuk ia ze politika bultzatuko daben (“la manada” moruko sententzixak emoten daben justizixi, AHT, pentsionistan igoera miserablik)” eta beste hainbat gauza entzun douz honen ingurun…

Herrixan paretak be berba ein dabe eta honetxek argazkixak ata genduzen eguazten iluntzin (aurrekontuk onartu zin egunin):

Hau Ondarruko Ernaik Twiterrin ipinitxaku, nahiko oihartzun euki dau, Kataluñako talde eta norbanako batzuk be elkarbanatu dabe…

Eta gai honen ingurun Sortu eta Ernaik kartel honek ata dabe:

Iruzkin bat utzi

Herri mugimenduk, Iritzia atalean

«Famauk»

Gaur bertan MIREN AMURIZAk BERRIA egunkarixan idatzi daben iritzi artikulu de behean irakurriko dozuena.

Miren-Amuriza

2017ko abenduak 24

 

 Eurixe, eurixe, katuan begixe, dio ume batek Ondarroako Alamedan. Eurixe, eurixe, katuan begixe; Altsasun «egia» esaten da, Ondarroan «egixe». Egia da, bai, Ibon Iparragirre oso ahul dagoena, hari meheie dakar, murmuratzen dute portuko sareginek. Eurixe, eurixe, katuan begixe; Intxaurrondon «erdia» esaten da, Ondarroan «erdixe». Erdia besterik ez baita Alcala Mecotik Arrasaterainoko bidea eta bi, lau, sei, zortzi urtez gaixorik, lekutako amanin eduki dutenarentzat, erdia ez da nahikoa.

Eurixe, eurixe, katuan begixe; Basaurin «ia-ia» esaten da, Ondarroan «ixe-ixe»; Iboni gorputza defentsarik barik geratu zaiola ixe-ixe. Funtzionaxuk gorrixe atatze, gorria atera diote, errepikatzen zuten arrandegiko ilaran, presoari astindu bat ematen zioten bakoitzean. Eurixe, eurixe, katuan begixe; Lasarten «ezer» esaten da, Ondarroan «ixe». Ezetz esaten dute, ez dagoela ezer Ibon etxeratu artean geldiaraziko dituenik. Eurixe, eurixe, katuan begixe; Oreretan «herria» esaten da, Ondarroan «herrixe». Itziarren eta haren semearen herria, Ondarru, bixitxi marabilli rela gogorarazten diguna lantzean-lantzean-lantzean. Zer gutxiago, egun seinalatuotan, bertakoei famauk direla aitortzea baino? Eurixe, eurixe, katuan begixe; Altsasun, Intxaurrondon, Basaurin, Lasarten, Oreretan… eurixe. Famauk zuek, Euskal Herriaren luze zabalean senide eta lagun presoak zaintzen diharduzuen den-denok.

 https://www.berria.eus/paperekoa/1777/022/002/2017-12-24/famauk.htm

Iruzkin bat utzi

Iritzia atalean