Artxiboa gaika: Memoria historikoa

KOLDO ARRIOLA 43 urte ta gero JUSTIZIXIn zain

Gaurko egun batez on dala 43 urte hil ben KOLDO Guardia zibillan kuartelan aurrin. Gaur de egune, KOLDOn herixotzi  paper artin galdute geatu dana. NUN DAZ ERRUDUNAK? Guk ez dou ahazten.

068 Amnistia

073 Aminstia

074 Amnistia

075 Amnistia

KOLDO ARRIOLAn gorputze kajan

Sasoi hartan ata zin bertsuk be eskuratu douz

072 Amnistia

koldo arriola1

Iruzkin bat utzi

Memoria historikoa atalean

ETAk euki daben eragine Ondarruko histoixan (1)

1996 ZUBI ZAHARRIN ETAko pankati ARRANTZALE egunin

2018ko maixatzan 3an ETA desegin ein zan talde latxeik. Momento egokixe ereizten gasku ETAk Ondarruko histoixan euki daben eragine aztertzeko.

Azterketa sakon bat einddou ETAn lehenengoko urtiai buruz, eta esan geinke hor urtitan Ondarru oso leko inportanti ixan zala ETAntzako. Jaso douen testigantzetan oinarritxute, 1958-1978 urtin artin, adibidez, 90 militante eta ehunka laguntzailetik gora euki zitxun. Eta honek zenbakixak behin behinekuk diz, badakiau berez gexa ixan zile, eta ikertzen jun ahala ixen gexauak urtengo dabela.

ETA 1958xan sortu zan, eta handik gitxire hasi zin lehenengoko herriko gaztik ETAz loturi eukitxen. Deba bailaran (Elgoibar-Arrasate) ikasten ben herriko gaztik ixan zin ETAn sartu zin lehenengokuk, eta handik ekarri ben erakundi Ondarrure.

Holan sortu zin ETAko lehenengoko taldik herrixan, eta ekintzak etxen hasi zin: propaganda banaketak, pintadak… eta 1964an oso sonau ixan zan Elixako ikurrinan jaurtiketi. Baine ETAn egituri arlo desbardinetan zabaltzen jun zan, arlo kulturalin, arlo politikun, sozialin eta arlo militarrin. Adibidez, sasoi hartan mendi irteerak bihurtu zin frankismun kontrako giro bat sortzeko espazixu, eta ETAkuk hortxe parte hartzen ben, euran mezu zabaldu eta jente barrixe erakartzeko. Haretan urtitan, euskal jaxak sortu zin herri askotan, euskal giru bultzatzeko (dantzak, txistu, abestixak…) eta Ondarruko gaztik be juten zin berta.

Beste arlo bat elixi ixan zan. Elixako talditan parte hartzeben gazte batzuk ETAn sartu zin, eta horren bidez euran ideak elixako talditan be zabaldu zitxuen, eta elixako gazte asko ETA erakarri zitxuezen.

Estadun erantzune horren aurrin errepresinoi ixan zan hasiera hasieratik. 1964an, adibidez, herriko gazte asko atxilotu zitxuezen (ez bakarrik ETAkuk) eta euretariko batzuk tortura be ein zitxuezen. Errepresinoik eragin argi bat euki ban herrixan: jente gexa inplika zala antifrankismun, eta gazte asko ETAn sartu zin.

5

1

2

3

ETAk laguntzaile sare zabal bat lortu ban herrixan. Herriko denda batzuk matexala trukatzeko leku bihurtu zin, taberna batzuk batzarrak etxeko tokixak eta herritxar askok euran etxitako atik zabaltzen zitxuen, jenti gorde ahal ixateko. Jokin Gorostidin esanetan, Ondarrure ailati zan Iparraldea pasati latxeik. Sasoi hartan ETAko militante eta buruzagi asko pasa zin Ondarrutik: Txabi Etxebarrieta, Teo Uriarte, Unai Dorronsoro, Jokin Gorostidi, Juan Jose Etxabe, Jose Felix Azurmendi, Bikila, Eustakio Mendizabal…

miren akerran arrebi 2

Eskualdeko eta Euskal Herriko propaganda asko Ondarrun sortzen zin, ETAk herrixan multikopista bat eukalako. Eta herritxik zabaltzen zin klandestinidadin autobusetan, kotxitan… Urte batzuk berandua Guardia Zibiletako Hidalgo kapitainan amesgaiztu bihurtu zan inprenti (vietnamiti), eta redada pilo bat ein zitxun bera topa naxan. Gaur de egune, ondiokan topateko dakarrrena!

10

1968txik aurrea gauzak beste neurri bat hartu ben. Hor urtin gauza asko pasa zin, manifestazinoi eta ekintza asko. Bat aipatzearren, Txabi Etxebarrietan hilketin aldeko mezi eizan, eta guardia zibilak gogor karga ban herritxarran kontra.

Errepresinoi be handitxu ein zan, eta orduntxe ein zan ezagune Ondarrun hasieratik ETAn ebilen gazte bat: Andoni Arrizabalaga. Behin baino gexauatan atxilotu ben, baine 1969ko atxiloketa baten jaso zitxun torturakatxik ein zan ezaune. Itziarren Semea kanti berai dedikata da. Gerua, herixotza zigorra be emotzen Arrizabalagai, nahiz eta azkanin bete ez.

4

Bitxartin herriko gazte askok kuarteletik pasaten jarraitzeben, manifestazinoitxan parte hartzearren adibidez. 1973an Capitán Hidalgo herrire aila zanin, atxiloketak eta torturak ugaritxu ein zin. Frankismuk Ondarruko abertzalintzako eta antifrankista guztintzako eukan alternatiba bakarra hoixe zan, egurre eta kartzeli.

ETAk apurketa desbardinak euki zitxun beran histoixan, eta Ondarrun be igarri zin horrek zatiketok. Esan biharrik ezta, herriko gaztik ETAn sartzen jarraitzen bela, adar desbardinetan.

ONDARROA EPAITUA kartela jobi, satorra, ansola,..

pedro ta domeka

Etako pankarti soriatik presiuk

PICT0027

PICT0029

Borroka horren ondorixoz herriko gazte asko pasa diz kartzeletatik, eta gaur egunin be bertan jarraitzen dabe batzuk.

Frankismun amaieran, ETAk jarraitxu eiban beran borrokiaz, beran ustez Francoaz ez zalako amatxu frankismu, estrukturak bardin jarraitzebelako, eta apurketa bat ez zalako egon.

1977 Ondarrun satorra,errebiro, aulestia,

Iruzkin bat utzi

Herri mugimenduk, Memoria historikoa atalean

Martxoak 3 (zapatu) ekitaldixe monolito aurrin (Alamedan) GASTEIZko sarraskixe gogoratzeko

2018ko martxoak 3 gasteizkuai omenaldixe LAB

Behian entzungo dozuena, Lluis Llach abeslari katalanak ‘Campanades a morts’ kanti konposatu ban 1976ko martzun 3an Gasteizko Zaramaga auzun Espainiko Polizixa nazionalak bost langile hil zitxuzenin.

Iruzkin bat utzi

Herri mugimenduk, Lan mundu, Memoria historikoa atalean

IMANOL LERTXUNDI KALTZAKORTA “PORRU” gogun zatxuau 23 urte eta gero!

Gaurko egun baten on dala 23 urte jun zan gure artetik IMANOL PORRU, ertzañan karga baten ondorixoz.

20140209_144020

eta beran omenez ata zan rekordatoxuk azaltzen daben lez, beti euan baten baten beharrai esku bat botateko.

imanol porru2

Mendizali, kantuzali (PORRUtar guztin latxeik), Txokun esko bat botaten ikusten gendun…BIXITXI MATXE BAN.

IMANOL ez zatxuau ahaztuko!!

IMANOL LERTXUNDI mendixan umikin

Iruzkin bat utzi

Geure jenti, Memoria historikoa atalean

JESUS MARI ZUBIKARAI BADIOLA “JHISA” gure oroimenetan jarraitzen dozu

Gaurko egun batez on dala 38 urte hil ben gure herrikidi, JHISA. 22 urte eukazen bahitxu eta hil benin. Aginaga auzun, mendixan bide bazter baten botata agertu zan beran gorputze. Bederatzi tiro botatzen, bost gorputzin eta lau burun. Batallon vasco español taldik hartu ban beran hilketin erantzunkizune. Gaur de egune iñor ez dabena auziperatu hilketiatxik.

jhisan rekordatixu

Hildde agertu zan tokixe

jhisa 1

Beran omenez eindako oroitgarrixe

jhisa 3

 

Iruzkin bat utzi

Geure jenti, Memoria historikoa atalean

Gaur 50 urte beteten diz, herritxar baten semi torturan ondorixoz hil zala. JOSE MARI QUESADA LASARTE gogun!

JOSE MARI QUESADA LASARTEn eskeli

Gaur GARA egunkarixak argitaratu daben latxeik, on dala 50 urte hil zan ETA erakundeko lelengokutako kidi torturan ondorixoz.  Gutako gexenon latxeik ez genkixen ama Ondarrutarra zala, TERESA LASARTE IMAZ, Ondarrutik Donosti aldea bihar bille jundako emakumi. (Goxan azaltzen dan rekordatoxu beran senide batek laga dosku eta hamendik eskertzen dotzau). Artikulo guzti irakurteko sakatu beheko loturi:

https://www.naiz.eus/eu/hemeroteca/gara/editions/2018-01-29/hemeroteca_articles/quesada-el-pionero-de-eta-machacado-por-la-tortura

Iruzkin bat utzi

Herri mugimenduk, Memoria historikoa atalean

Abenduak 24 (domeki) OLENTZEROn kalejiri

ZUBI-ZAHAR herri ikastolatik jaso dou gutun hau;

Honez gero jakingo zenuten bezala, aurten Zubi Zahar Herri Ikastola ospakizun giroan murgilduta dago, izan ere, 50. urteurrena bete baitu.

Hori aprobetxatuz, memoria apurtxo bat egiteko tartea hartu dugu, eta Olentzero eta Mari Domingi-ren kalejiraren sorrera historia nolakoa izan zen kontatzera gatoz.

1996arte, Olentzeroren Kalejira Amnistiaren aldeko mugimenduak antolatzen zuen, gaur egun egiten duen bezalaxe iluntzeko orduetan. Ekimen hartan garaiko mezu politiko eta sozialak aldarrikatzen ziren orduan ere, Olentzeroren bisita aprobetxatuz.

Orduko Olentzero hura ilunetan joaten zen, barrote artean, eta azkenean erre egiten zen. Horrek ume batzuei beldurra ematen zien, eta beste batzuei ezinegona sortzen zien. Izan ere, ikastolara etortzen zen Olentzero alai eta hurbil hark ez zuen bat egiten kalejiran ikusten zuten Olentzeroren irudiarekin.

ikas 1

Hori guztia ikusirik, ikastolako guraso elkarteak, Pili Kobeaga-ren ideiari jarraituz, Olentzeroren kalejira eguerdian egiteko erabakia hartu zuen, ikastolak berak antolatuta. Aurrez ere umeek urtero jasotzen zuten Olentzeroren bisita ikastola barruan, eta uste zuten, ekimen hura ikastolatik atera eta herriko ume guztientzat egin behar zela, jai giro eta alaitasun artean, magia eta ilusioa zabalduz.

Horrelaxe bada, 1996an izan zen ikastolak Olentzeroren kalejira antolatu zuen lehen aldia. Pertsonaia printzipalaren aktore lana egingo zuena lortzea ez zen lan erraza izan, baina, azkenean Aitor Urkiza, Lapueblan bizi den ondarrutarra, izan zen. Asto batekin atera zen orduan, eta trikitilari, pandero-jole, txistulari eta ume eta gurasoen kantuek alaitu zuten kalejira. Kamiñazpin hasi eta Alamedarainoko ibilaldia egin zuten, eta bukaeran Olentzero Txori Errekaruntz bakarrik joan zen umeek Alamedatik agurtzen zuten bitartean.

ikas 2

Orduz geroztik kalejira eraldatzen joan da 21 urtetan zehar: astoaren ordez kamioian joaten hasi zen, Mari Domingi pertsonaia gehitu zitzaion, batzuetan bertsolarien kantuak alaitu zuten ibilaldia, azkenaldian joaldunek… Eta horrelaxe iritsi gara 2017arte.

Aurten ere jai honetaz gozatzeko gonbidapena luzatu nahi dizuegu guztioi, elkarrekin euskal kultura hedatu eta ohitura zaharrak partekatzen jarraitu nahi dugulako.

Animatu!

Zubi Zahar Herri Ikastola

Iruzkin bat utzi

agenda, Herri mugimenduk, Memoria historikoa atalean