Ikastaru Etxelilan, Ondarruko herrixan histoixi eta emakumin memoixi, irudixetan!

Irakasli:  Idoia Telleria Maritxalar, argazkilarixe, formatzaili eta bideratzaili

Egutegixe: Maiatzak 3, 10, 17, 24 eta 31 (martitzenak) Ordutegixe: 17:30-20:00    Leku: Etxelila     

Antolatzaili: Etxelila eta Udaleko Berdintasun Saila

Matrikuli: 10 €

Ixena emoteko matrikula fitxa bete eta ordainketi ein bihir de. Goxetan, Udal Diru-Bilketa bulegun (Kantoipe 3an) etxeko aukeri eongo da, eta arratsalditan, Etxelilan (Artibai 3, goiko pisun

Ikastaruai buruz: Ondarruko herrixan histoixi emakumin ahotsetik eta bizipenetik kontatuko dan espazixu eskainiko da. Argazki zaharrakin Ondarruko memoixi errekuperatuko da emakumin ikuspegitik. Argazkixak eta irudixak landuko diz, komunikazio tresna gisa, oroitzapen eta gertakari sozial eta pertsonalak azaleratzeko eta danan ondari ixateko. Argazki eta irudxakin collage, muntaia, sormen lanketi eingo da murala ixango danan eredugarri.

ESTEBAN MURUETAGOIENA SCOLA gogun 40 urte ta gero!

40 urte pasa diz bañe eztou ahazten ESTEBAN MURUETAGOIENA SCOLAn erahilketi. TORTURI zer dan galdetzen dabenai, https://es.wikipedia.org/wiki/Esteban_Muruetagoiena orri honetan sartzeko esatetzau.

Esteban, 1982Ko martxun 15in atxilotu ben, 10 egunez tortura gogorrak jasan zitxun eta 3 egunea hil zan torturak eragindako zaurixan ostin. Estatu españolak noiz onartuko dau komisaldegixetan gertatutakuk? Ondarrutar askorek pasa ixan dotxuen momentu gogorrak atxilo aldixetan argitxuko diz egunen baten? Gogoratzen dozue ITZIARREN SEMEA abestia? ANDONI ARRIZABALAGAk pasazitxuenak komisaldegixan?

Bittartin guk ESTEBAN urtez urte gogoratu ixan dou. Irudixak hor geatuko diz betirako.

Torturi argitxa! Aldarrikapenak Ondarrun

Torturin kontrako egunan bixamonin, herrixan ein zin aldarrikapenak nahi douz erakutsi argitalpen honetan.

58 lagun ixan diz gitxienez herrixan TORTURAK jaso dotxuezenak, batzuk behin baino gehixauatan.

Kolore ezberdinetako polezixan eskutan dazela mota ezberdinetako torturak jaso dotxuezen herritxarrak omendu dotxuez gaur ernaiko gaztik alamedan.

Errekonozimendu, aitortzi eta barriro ez gertatzeko bermi aldarrikatu dabe, torturik euki daben inpunidadi salatuz.

Beste mural honek be agertu diz herrixan Zumetan arte lan eta guzti:

Torturi jaso daben herritxarrak ixen abizenak dakarrez eta argi da ze inddar armatuk atxilotu eta tratu txarrak erain dotsezen.

Batzuk ukatu etxen dabe torturin existentzixi herri honetan, beste batzuk kaso puntualak baino ez dizela ixan diñue, badaz inddar polizial jakin baten autorixi ukatzen dabenak be… Baine argi eta garbi da TORTURI SISTEMATIKU ixan dala herri honen gatazka guztintzir.

Hamen lagaten dou Euskal Memoria fundaziñoik einddako ikerketai esker sortutako datu basi, bertan torturi jaso daben herritxarran kasuk agertzen diz:

https://www.euskalmemoria.eus/eu/db/torturatuak

Herrixan ixenetik, urtin arabera… Bilatu leikez tortura kasuk. Ezinbesteku de memoixan eta errelatun aurrea etxeko Euskal Memoria moduko fundaziñoik eukitxi! Azterketa lan gogorrak fruituk emoten dotxuzelako.

42 urte ta gero JESUS MARI ZUBIKARAI BADIOLAz ez gaz ahazten!

Urtero gogoratzen dou gaurko egunez JHISA falta dala gure artin. Esperantzaik ez dou galtzen egunen baten argitxuko dala beran hilketi, susmuk beti euki douz, etxekuk, lagunak, militantzixako kidik, herrittar arruntak… beti bide bardiñea erun gatxue, estatuko inddar para-polizialak ixan zile hilketin arduradunak.

Belaunaldi barrixak etorri ala memoixi ahazten juten da, gure biharra da hori ez gertati. Gu, hori ez gertateko lanin gabiz, beran histoixi sare sozialeta altzaten, dakauen dokumentaziñoi guni aberasten (argazki barrixak topaten, sasoi hartako esku orrixak jasoten..)

https://eu.wikipedia.org/wiki/Jesus_Maria_Zubikarai_Badiola

42 urte pasa diz Fran Aldarondo Badiola erailbenetik

42 urte pasa diz Fran Aldarondo Badiola “Ondarru” hil bela Guardia Zibilak Ibarrako Izaskun auzoko Maita Goikoa baserrixan. Hasieran ETA erakundeko militanti eta gero Komando Autonomo Antikapitalistetako erakundeko partaidi. 1977ko sasi indultuaz kalea urten ban azkeneko presu ixan xan “Ondarru”. Bi urte geruaua hil ben Guardia zibillak.

Argazki honetan ikusi leike herrixak zelako berotasunaz hartu ban Fran 77ko amnistixiaz urten banin. Berauako argazkixan Franen hileti.

Ixez, Ondarruko Ezker Abertzalik memoixa kolektibun ingurun etxen dabilen lanketin barrun, oroimen plaka hau ipini ban Fran jaxo zan etxin aurrin.

Plaka horretan QR kode bat agertzen da, hori eskanea eta wikipediako Franen orrialdea bideratzen zatxu: https://eu.m.wikipedia.org/wiki/Francisco_Aldarondo_Badiola

Batzuk inposatu nahi doskun errelato bakarran aurrin, memoixa kolektibu osatzi gelditzen gazku. Etorkizuneko belaunaldixai iraganan inguruko trasmisiñoi etxi geure esku da, bestelan etsaixak eingo dotsa.

Irailan 27xe Ondarrun

Gaur, irailak 27xe dou eta 46 urte bete diz Txiki eta Otaegi euskal militante antifaxistak fusila ebezenetik. Data horretatik aurrea, Euskal Herrixan alde bixitxi galdu dabenan oroimen egune ospatzen da herrixetan.

Memoixin ingurun eurana inposatu nahixan dabiz batzuk buru belarri, hamen garaile eta galtzaile batzuk, txar eta onak zeintzuk dizen nahi dozku barrurarte sartu.

Herri honek badauke iragan bat, oraine eta etorkizune. Etorkizunea behire gaz gu. Lehengo helburu bardinakin eta amets berberakin. Lehengukatxik gaz, eta gazelako ixango diz etorkizunin be.

Ernaiko gaztik pankarta honek ipini dotxuez gudari egunan harire:

49 urte diz Gotzon Ibarloza Zubikarai erbestin hil zala

Gaur 49 urte diz Gotzon Ibarloza Zubikarai Ondarrutar errefuxiatu politiku auto istripu bat eta gero Bordelen hil zala.

1969 urtetik aurrea ETA erakundeko militanti zan (erakundik baieztatute) eta 1971 an ihes ein bihir ixan ban Iparraldea.

Herixotza honen urteurrena Euskal Memoria fundaziñoik gogorarazi dau beran sare sozialetan. Memoixa kolektibun aldeko lan handixe etxen dau talde honek, batzuk inposatu nahi daben memoixa bakarran aurrin.

41 urte eta gero ANGEL ETXANIZ OLABARRIA ez dou ahazten!

41 urte pasa diz Ondarruko herrixai sekule ahaztuko ezgakon gaba horretatik. Kanpai eta turrun hotsa, giro nahasixe, lehenengoko manifak, jenti kalin… Angel Etxaniz edo herrixan ezaunaua ixan dan hogetahamalauko Angelei 1980ko abuztuko gaba honetan kendutzen bixitxi estatun aginddupin biharra etxen ben mertzenaxo faxistak.

Herri batasunako militanti, Aurrera kirol elkarteko kidi, herrigintzan pixo handixe eukan pertsoni… ezkertiarra eta abertzali. Errepresiñoi lehenengoko pertsonan ezautu ban Angelek, atxiloketak, torturak, negozixuai erasuk… eta berak esaten eban modun “DEMOKRATAK” kendutzen bixitxi.

40. urteurrenan harire, Wikipediako horri hau sortu zan ixez, bertan Angelen inguruko informaziñoi guzti da ikusgai.

https://eu.wikipedia.org/wiki/Angel_Etxaniz_Olabarria

https://issuu.com/turrune/docs/angel_diptikoa

Aurrera kirol elkartik 100 urte beteten dotxuzen urte honetan, argazki ezin aproposaua da ondorengo hau:

Futbolzale amorratu zan Angel eta urte askun egon zan herriko futbol klubin inplikata.

Ondorengo argazkixak, herrixak Angelen erailketin ondoren eukitxako reakziñoi islatzen dabe:

Ixez, 40. urteurrena bete zan egunin, Ondarruko Ezker Abertzalik ekitaldi xume baine berezixe eitzan Angelei eta beran senidiai. Hamen lagaten dotsuau ixezko irudi batzuk.