KALARE DEUNA kofraiko eraikuntziai agur!

Baetorrela idatzi gendun aurrera ta alla da egune, Kofraxe hasi dizelako botaten. Aspaldi ebizen barruko aldi husten eta gauzak errezteko mateixal arriskutsuk ataten ba on eraikiñe apurtzen hasi diz segurtasun neurri zorrotzak hartuaz, hamen irudixak.

Goiko argazkixan ikusten dan latxeik KALARE DEUNAko ikurre berreskuratu einde, euan lekutik kendu eta gorde einde, egunen baten toki egoki baten ipintxeko

Gaur arratsaldin eraikiñetik ata dan azkanengo altxorra, bertan euan lehoi ixan da, Txalopi hondure jun aurretik kapitainak urteten daben latxeik.

IMANOL LERTXUNDI KALTZAKORTA “PORRU” 26 urte ta gero ez zatxuau ahazten!

Urtik aurrea duz bañe memoixi hor geatzen da. 26 urte pasa badiz be eztou ahazten zelan jun ziñan gure artetik. 1995 otsailan 9 zan eta Sanjuan txurru aldin Amnistiko ekitaldi baten deixe etxen euazen bi lagun identifikatu nahixan ebizen ertzain kotxe patrulla bateko kidik, hori ikusiaz beste herrittar talde bateaz esku bat botatea jun zin bi gaztiai eta hor hasi zan dana, saka, ten, porrak kanpoa, tentsiñoi, kargi…. horren ondorixoz bixotzekuk emon ta hil zan Imanol.

Beran azkanengokotako berbak honek ixan zin: “Nire seniden bat hor eongo balitxake gustatuko lestake jendik laguntzi. Horretxeatxik na neu be hamentxe laguntzen!”

IMANOL PORRU oso ezaune zan herrixan, abertzali, mendizali, abeslaxe, lagunan lagune…. Franco diktadori bixi zala hasi zan herrixan aldeko mugimendutan. 1968 xan (ordun, berde jantzikuk zin egurre emotebenak) ipinitzen lelengoko isune.

Beste idatzi honetan, FRAN ALDARONDOn askatasune eskatzeko firma bilketan parte hartzen

Mendi zaletasune bixitxako ardatza ixan ban eta umiai hori erakusten ahalegindu zan.

Datozen belaunaldixak gogun eukitxeko zein ixan zan IMANOL, guk, beran Wikipedixako orrixe sortu dou:

https://eu.wikipedia.org/wiki/Imanol_Lertxundi

Ta Ondarruko Ezker Abertzalik bere omenez plaka hau ipini dau Astilleruko parkiñeko paetin.

Imanolen ingurun ata dan eskuorrixe:

JESUS MARI ZUBIKARAI BADIOLA “JHISA” gogoratzen 41 urte eta gero!

JHISA 1980ko otsaillan 2 xan (on dala 41urte) hildde agertu zan mendiko bide bazter baten bederatzi tiroaz (lau burun eta bost gorputzin). 22urte besteik ez eukan.

Militante ezkertiar eta abertzali. EIAko kide, eta herrixaz konprometiute.

Batallon Vasco Españolek hartu ban beran gain herixotza hau, eta egun bardiñin, Yolanda Gonzalez gazte komunista Deustutarra Madrilen hil ben hiltzaile bardiñak.

Urte bete berandua (1981) beran hurrekuk liburu bat ata ben Jhisan bixipenak kontaten eta guk lerro honek berreskuratu douz bertatik (erderaz jasotakuk):

“No podemos dar vuelta atras al discurrir de la historia pero lo que si debemos es trabajar para que el asesinato de JHISA no quede impune. Sabemos que las fuerzas del orden publico del estado, no hacen nada para aclarar los hechos en estos casos, demostrando asi su negligencia para ciertos asuntos. Todo ello nos tiene que motivar para que sea el propio pueblo quien investigue aclare y castigue a los culpables. Esta aportacion a la labor esclarecedora de los hechos es el mejor homenaje que le podemos hacer a JHISA, quien siempre permanecera vivo ante las personas que tuvimos la fortuna de conocerle”

Ondarruko Ezker Abertzalik omenaldi modun plaka hau ipini dau Jhisa bixi ixan zan etxe azpixan (Guzur etxin ondun). Beran inguruko eskuorri hau be ata da:

TURRUNIN urtero gogoratzen dou Jhisan erahilketi eta artxibuk arakatzen eta osotzen jarraitzen dou. Aurten argazki honek berreskuratu douz (enterro egunekuk).

[ERREPORTAJI] Urte bi pasa diz Arta puntako gurutze frankisti bota zanetik

Gaur, urtarrilak 13, urte bi pasa diz Arta puntan euan monumentu frankisti botata agertu zanetik. Argitalpen honetan, gurutze frankista horren esannahixe, eraitsi ebeneko momentu gogorarazi eta ondoren egon zin erreakziñoik aztertuko douz.

Gurutze frankisti, 1958tik arta puntan…

1938an errepublikarrak Palos lurmuturreko erasun ondoratu ben Baleares gerra ontzi frankisti. Gerra ontzi honetan 18 Ondarrutar hil zin ( errekete eta soldaduzki etxen euazen marinelak) eta beste 29 bixik gelditxu zin. Gurutze frankista hau, 1958an eraiki ben Ondarruko udalan eta Bizkaiko foru ahaldundixan eskariz. Monumentu honek idatzi hauxe eukan harrixan grabata:  “A la memoria de los hijos de Ondárroa que heroicamente dieron su vida por Dios y por España en el crucero Baleares. Requetés. José Miguel Aldarondo, Domingo Aramayo, José María Arambarri, Bonifacio Aranzamendi, Pedro Araquistain, Pedro Bedialauneta, Domingo Bilbao, Antonio Burgoa, Indalecio Burgoa, Salvador Elu, Fermín Goyogana, Luis Iriondo, Gabriel Larrinaga, Angel Legarda, Andrés Osa, Celestino Saras, Francisco Urbieta, José Urquiaga.”

Monumentu hau ez zan ixan eraiki ben bakarra herrixan. Aurretik, 1940an beste bat be eraiki ben portun baine tenporalik bota ban lurrea. Udal hilerrixan be, gaur egun ondio tente dan “mausoleo” bat eraiki ben helburu bardinaz. Gerra ondoren, frankismun errelato bakarra inposatzi.

Monumentu honek, ez eban legi beteten. Hau de, 2012an Eusko Jaurlaritzik memoixa historikun kontrako katalogun agertzen zan eta ariña edo berandua kentzeko eskari bat baino gehixaua euazen eindde. (Gaur egun hilerrixan dan “mausoleu” be egoera legal bardinin da.)

Monumentun eraispena

2019ko Urtarrilan 13ko iluntzin bota ben herriko gaztik gurutzi egunetako biharra eta gero. Herrixan bideo bat bolo-bolo hasi zan zabaltzen. Bideo honetan Arta puntako gurutzi zelan bota ben ikusi leike.

https://turrune.com/2019/01/13/arta-puntako-monumento-frankisti-bota-dabe/

Turrunak gurutzi bota aurreko irudi honek lortu dotxuz modu anonimun. Bertan ikusi leike prozesun zailtxasune eta eukan arrisku.

Komunikabidik eraispenan autore modun marka ban Ondarruko Ernai hasieratik eta idatzi eta kartel hau ata ban ordu batzuta euran autorixi onartzen:

Bota eta geroko erreakziñoik…

Gertaera hau ez zan oharkabin pasa. Hurrengo egunin hainbat komunikabide hurreatu zin monumentun hondarrak gelditzen zin tokire arte. Inguruko komunikabidik bai, baine estatu mailako medixo handixak be albistegixak zabaltzea aia zin albiste honeaz.

Gaur egun momentuoro eskure dakauzen sare sozialetan be erreakziñoik polborin modun zabaldu zin. Euskal Herrixan eta batxe be estatu osun. “Ondarroa” berbi Twiterreko trending topic bihurtu zan ordo batzutan.

Hamen lagaten dou egun horretan egondako erreakziñoi mediatikun irudi batzuk:

Saritako erreakziñoik:

Gertaera honek pasa eta aste batzuta, “Abogados Cristianos” talde ultraeskuindar erreakzionaxuk, fiskaltzin aurrin salaketi ipini ban. Ustezko “sentimentu religiosun krontako erasu eta gorroto delito” modun kalifikata kurutzin eraisketa hau.

Gaur egun…

Aste honetan, Ondarruko udalak gurutzi erretirateko lanak ipini dotxuz martxan. Monumentun hondarrak kendu eta guni txukuntzen ibili diz makinak eta biharginak.

Udalak esan dabenez, leku horretan itxosun bixitxi galdu daben herritxar guztin oroimezko leku eraikitxi de asmu.

ASKATASUN HAIZEA liburu kaleratu de!

Euskal Memoria elkartik liburo barrixe argitaratu dau, bertan arpexak ipintxen dotze 1958-2020 urte bitxartin kartzelatik pasa zin Euskal Herritttar pillo batei (9.000 lagunei). Estatitiskak diñue Ondarru oso herri zigortu ixan zala denbora tarte horretan ta 200 lagun inguru pasa zile Estatu español eta frantses kartzela desbardiñetatik. Azpixan ikusiko dozuen argazkixak adibide bat baño ez diz liburun agertzen dizenanak.

41 urte ta gero FRAN ALDARONDO BADIOLA gogun dakau!

41 urte pasa diz Fran Aldarondo Badiola “Ondarru” hil bela Guardia Zibilak Ibarrako Izaskun auzoko Maita Goikoa baserrixan. Hasieran ETA erakundeko militanti eta gero Komando Autonomo Antikapitalistetako erakundeko partaidi. 1977ko sasi indultuaz kalea urten ban azkeneko presu ixan xan “Ondarru”. Bi urte geruaua hil ben Guardia zibillak.

Ixezko FRAN en erailketin urteurrenin erakutsi genduzen artxibun dakauzen pillo bat mateixal. Aurten beste honek eskuratu douz ( Estebanek emondakuk).

Nahiz eta azpiko argazkixe gogorra ixan, argitaratu bihir dala ereizten gasku TURRUNE etxen douenoi.

15 bala zulo eukazen gorputzin, gexenak atzeko aldin, autopsixan argitxu zan latxeik.

Denbori aurrea jun arren, guk eztou ahazten. Euran bixitxak Euskal Herri aske baten alde bixitxi galdu ben guztik gogoratukouz! Hoixe da memorixa historiku.

Ondarruko Ezker Abertzalik oroigarri hau ipini dau Franek bixitxako lehenengoko urtik pasa ban etxe aurrin. Garoa egunkari denda gaineko etxin bixi ixan zan Fran gaztetaz.

Irailak 27 (domeki) 2020ko GUDARI EGUNE

Beste urte batez gogoratuko dou egun berezi hau. Borrokan eindabenak eta gure artetik jun dizenak gogoratzen douz egun honetan, aurtengo lelu BORROKAK AURRERA DARRAI!.

Herrixan zabaldutako kartel honetan, deialdixe luzatzen da ekitaldixan parte hartzea. Aurten eguerdixan, ordu batetan Monolito aurrin. AGUR ETA OHORE BORROKALARI GUZTIAI!

“Haien guztien izenak oroitu eta aitortzeko parada dugu; ahanzturaren sareetan galtzen utzi ez, eta haien borroka beraren ahots izatekoa. Milaka militanteren eskuzabaltasuna balioan jartzekoa”.

Hamen dakazue geure artxibun gordeta dakauzen egun berezi honetako kartel batzuk.

BURGOSko PROZESU 50 urte ta gero!

Aurten beteten diz 50 urte BURGOSko epaiketi eizaneku. Diktadura Frankisti pil pillin euan bañe Euskal Herrixak bere nortasunan berpizkundin zutabik jarri zitxun ordundik aurrea. Ordurarte galtzallin billurre sumaten zan gure herrixetan, illuntasune, neki… Gazte belaunaldi barri batek NAHIKURE! esan eta gidaritzan jarri zan, horren aurrin estatu frankistik epaiketa militar bateaz erantzun ban. 16 lagun epaitu zitxuezen eta horretako 6 rei heriotz-zigorrak eskatzetzen ta 754 urteko kartzelaldixe 16 ontzako. Hamen lagatetzuau gure artxibun topa douzen sasoi hartako idatzi batzuk.

Epaiketi ein bitxartin mobilizaziñoi ugari eizin Euskal Herri guztin. Holaik azaltzen dau idatzi honek Ondarruk zelan erantzun ban:

“Iñor ez da eskolara joaten. Portua geldi dago. Itxas-ontziak lotuta, kamionak ere egun horretan ez dute arrainik eroaten beste herrietara, lantegi guztiak ere geldik, dendak erdiak itxiten dira, taberna bat bakarrik itxitxen da, baina bai taberna eta dendetan ez da iñor sartzen, jende guztia etsean dago eta Ondarroako kaleak hutsik agertzen dira”.

Elixin barrun mugimendu gogorrak egon zin egoeri salatzen (behe mallako fededunak)

Bañe jerarkixi (beti lez) albo batea beatu ban

Irudi honeaz amatxukou (dana esanda gelditzen da). Gaur de egune ondiokan damoik ez dabena erakutsi.