Martxoak 14 (astelehena) hitzaldixe Beikozinin, EL HIELO Y LAS REGIONES POLARES ANTE EL CAMBIO CLIMATICO

Datorren astelehenin Beikozinin beste hitzaldi interesgarri bat eukikou JERONIMO LOPEZ MARTINEZ geologun ahotik. Gaxe, aldaketa klimatikun eragiñak izoztutako inguruetan. Gogoratu hitzaldixe arratsaldeko 6:30 tan hasiko dala eta bertaratu ezin bazaze beste aukera bat dakazuela youtuben bittartez ikusteko. Beti lez, gogoratu antolatzalli Zientziaren giltzak elkarti dala.

Kalatxoixak tiroz hildde agertu diz herrixan!

Ondarruko EGUZKI talde ekologistik salaketa hau einddau gertaera honen aurrin:

Ondarroako Eguzkik publikoki salatu nahi dau gure herrixan kaxuk karabiniaz hiltzen daben pertsona bat dala.
Hildde agertu dizen txoixetan , errez ondoriozta leike pertsona hori bizi den eremu, hori dala ta, Udaltzaingu jakinangain da.
Ez dosku batere grazirik etxen animalixak haoako modu krudelin hiltxik, dibertsio hutsez. Gañea, hildako aleez gain, zauritun kopuru be handixaua ixango da.
Gure herrixan kaxo kopuru handixe danez, pertsona batzuk uste dabe izurrite bat dizela. Bañe ez da holaik. Egixe esan, kaxo espezixe ezberdin askoren multzu da. Eta horrek guztik gure kostaldeko puntu jakinetan biltzen diz, haien kopuru askoz handixaua deaa emoten baidabe.
Ondarrun dan kaio kolonixi hain dan garrantzitsu, ornitologo askoren topaguni da ta. 2016 xan ornitologo kaxozalin topaketak ein zin, Laridays ixeneku. Latitude honetan oso ale arraruk ikusi ahal ixan zin, hala nola Estatu Batutatik, Kanadatik edo Ukrainatik etorritxako kaio batzuk.

Bestalde, gomendatzen dou ez emoti jaten, ez eta hiriko faunatzat hartzen dan beste edozein animalixai bez, hala nola ahateei eta katuai, kaixuk jateko aprobetxa ditzaketenak.
Ikerketan batek Ondarrun kaio populaziñoi beste edozein lekutan latxeik hartuko balu izurrite gisa, ale kopuru murriztu ahal ixango litzateke hainbat metodo erabiliz, gordinak ixan baik.

Arrastre pelagiku: etenik ez dauken jarduera suntsitzailli

Idatzi hau bixalduzku Ondarruko EGUZKI talde ekologistik:

Eguzki talde ekologistatik deitoratu behar dou, aurten be, gure kostaldetik gertu ontzi herrestari (arrastrero) pelagikuk topatzi. Daneta zortzi itsasontzi irlandar zenbatu dou, baina ziurrenik ontzi gehixa ixango diz.

Arrastero horietako batek “ikuskizune” eskainizkun domeka arratsaldin (2020/08/02) Ondarruko portun: ezpata-arrain eder bat odola daxola, bizkar-hegala apurtute, kupida gabe egurtu balute latxeik, benetan sare pelagikun ondorixu bada be. Pelagikuk, dana batzen daben sare horiek, espezie komertziala ixan, ez komertziala edo babestuk.

Sare pelagikukin arrantza eitti debekatute da, bai Espainian, bai EAEko uretan, nagusiki, bidin jartzen dan guzti harrapatzen dabelako, eta ondorioz, deskarte izugarri sortzen dabelako. Ixan be, arrastea inbutu formako lastra sare bat botatzin datza, mugitzen duzen bi itsasontziren artin, eta bidin topatzen dan guztixe sareko hondun jasotzen dabe. Sare horrek futbol-zelai baten tamainako ahue euki leike, eta ez dabe helburu den espezixi bakarrik harrapaten, mota guztixetakuk baizik, komertzialak ixan, ez komertzialak edo babestuk, hala nola dortokak, ixurdik eta baleak. Sarin kateatute igarotzen daben denborak, pilatutako pixuaz batea, harrapakine zapuzten eragiten du, eta ehuneko handi baten itsosa itzultzen diz merkataritza-interesik ez daukelako, baina hori gauzatzen daneako deskarteko alik hilde daz.

Arraste pelagiku lege barrun etxen danin be, ez da iraunkorra, arrantza-tokixak eta ekosistemak agortzen dabelako. Kantauriko arrantzalik aldiz artisau-teknikak erabiltzen dabe, xaxiango arrantza edo kazea kasu, hegaluzik banan-banan harrapatuz deskartik saihestuz.

Hegaluzik be deskarga ben, ezpata-arrañe latxeik egurtute edo gehixaua,  kiloko 2-3 eurotan salduko zutelarik, gero kontserba-saltzaile bihotzgabin batek latetan gordeta, kiloko 16-21 eurotan saldukozku, amuaz banan-bana arrantzatutako hegaluzi dala sinestaraziz eta batxe ordaindu be, benetan itxura dauken gauza  bakarra hegaluzik ixaten datzan  bitxartin, bañe inolaz be ez bardiñak, ez kalitatez, ez itsosoarekiko edo bertako bizidunekiko errespetuz, ezta produktu bat edo beste arrantzatu eta erostin  eragiten douen aztarna ekologikikuai dagokionean be.

Jatorriz frantsesak eta irlandarrak dizen arraste-ontzi horrek Europako legedixan estalkipin arrantzatzen dabe nazioarteko uretan, nahiz eta, batzutan, gure kostaldetik 12 miliatara dan linea gainditzen daben, teknika horrek debekatute dazen Euskadiko eta Espainiko legedixe urratuz.

Gauzak horrela, konpromiso handixaua eskatzen dotzau Españiko eta EAEko administraziñoiai. Gure ustez, deskartik, kuotak, deskargatzeko aurretiko abisuak eta lonjako pasabideak zorrotzauak ixan beharko litxake. Era berin, euskal administraziñoiai eskatzen dotzau trazabilidadin kontu egixe bihurtzeko, kontsumitzailik identifika dezan zein itsasontzitatik datorren, nun arrantzatu dan, zein arrantza-artiaz, zein portutatik datorren eta, horrela, benetan, zer produktu kontsumitu nahi daben.

Arrantzalik ere arreta handixaua ipini beharko lukete trazabilitdadin gaxin, eta, gure ustez, euran aldarrikapen nagusixetako bat ixan beharko luke. Jakina, horrekin guztixakin batea, funtsezku da kontsumitzailin kontzientzixi baita egoerin jabe ixan daitezen be, eragile aktibo bihurtuz banan-bana arrantzatutako hegaluzi arraindegixan erosiz horren aldeko apustu eginez, bañe, batez be, informaziñoi bildu bihir dau, zer erosten dan jakitxeko, zer produktuatxik  ordaintzen dan jakitxeko.

SARE PELAGIKORIK EZ!

Eguzki Talde Ekologista eta Antinuklearra, 2020ko abuztun 4an.

Beste isurketa bat Ondarruko kirol portuko ranplan

Salaketa hau jaso dou EGUZKI talde ekologistatik:

Askotan gertaten dan modun, baixako honetan beste isurketa bat gertatu zan Ondarruko kirol portuko ranplan.

Okerrena da, horrelako isurketak legalak dizela. Teorikoki toki hau prestatute da txalupak garbitzeko, pintura zaharrak kentzeko eta margotzeko.

Baina gure iritzirako ez da ondo prestatute, ixan be lan honek egin eta gero zikin guztixak errekan amaitzen dabe.

Sahieztu leike. Guk proposamen zehatz bat dakau horrelako isurketak ez egoteko gehixa.

Horretxeatxik, EGUZKI Talde Ekologistatik Eusko Jaurlaritziai ( Puertos ) eskatzen dotzau itsasontzixai pinturaik ez kentzeko presiozko ur txorrotadakin ezta pulidorakin be, egoera hau konpondu arte. Bai Ondarrun, eta bai beste Gipuzkoako eta Bizkaiko portutan.

Ondarruko ipar kaioa (Larus hyperboreus)

Interesgarrixe eritxi gasku ASIER ALDALURek (ARANZADI ZIENTZIA ELKARTEko kidi) idatzi daben artikulu LARUS.EUS blogin Ondarruko kalatxoixak atxik:

2

Ipar artikoko kostaldean bizi eta kumatzen den kaio zuri haundi hau etorri zaigu bixitan Euskal kostaldera. Orain dela hilabete inguru Ana Mirandak Zumaian ikusi zuen berbera dela antzematen da mokoaren koloreak elkar konparatuta.

3

Lehen urte edo neguko kaio gazteek arrosa koloreko mokoa izaten dute, mokoaren puntan mantxa beltz bat dutelarik.
4
Kantauri itsasoan, 70-ko hamarkadatik aurrera, neguoro aldiro atzematen hasi zen eta orain berriz urtero azaltzen zaizkigu ale batzuk, batez ere negu partean.
5
Gehienak lehenengo edo bigarren urtekoak izan ohi dira honera etortzen zaizkigunak. Lehenagoko urtean 4 ale ezberdin ikusi ziren adibidez. Baina aurten lehenengo alea da Euskal kostaldera iritxi zaiguna.
6
Honera etortzen zaizkigun aleak, Groenlandia edo Kanada iparraldeko Terranova aldetik iristen zaizkigula uste da.
7
Ondarroako kaia, kaioak ikusteko lekurik onenetakoa degu Euskal herri zein kantauri ixuri aldean.  Negu sasoi honetan Getaria, Hondarribi eta abarreko kaia askotan bajurako txalupak geldirik izaten diren bitartean, Ondarroako kaian neguan ere arrain kopuru haundiak mugitzen jarraitzen dute. Hori dela eta, arrai ondakin bila, inguru honetara negutzera etortzen diren kaio gehienak Ondarruko kaira itsatsita geratzen dira.
8
Behekaldeko argazkietan ikusten den ipar kaio hau duzue horietako adibide bat. Juankar Andres eri ere eskerrak eman nahi nizkioke, berak abixatu bai zigun ipar kaioaren presentziaz.
9
Lehen urteko ipar kaioak zuri zuriak izaten dira eta heldua egin ahala bizkarraldea grisagoa jartzen zaie. Beste sarrera honetan sartuta ikusi daitezke, heldua egin bitarteko lau urteetan zehar ze nolako lumajea izaten duen; Ipar kaioaren lumaje ezberdinak
10
Besteak beste Gabi Martin Maldrildarra eta Sophie Damián Frantziar kaio zaleak izan genituen bixitan Ondarrun igande honetan.
1