[ERREPORTAJI] Urte bi pasa diz Arta puntako gurutze frankisti bota zanetik

Gaur, urtarrilak 13, urte bi pasa diz Arta puntan euan monumentu frankisti botata agertu zanetik. Argitalpen honetan, gurutze frankista horren esannahixe, eraitsi ebeneko momentu gogorarazi eta ondoren egon zin erreakziñoik aztertuko douz.

Gurutze frankisti, 1958tik arta puntan…

1938an errepublikarrak Palos lurmuturreko erasun ondoratu ben Baleares gerra ontzi frankisti. Gerra ontzi honetan 18 Ondarrutar hil zin ( errekete eta soldaduzki etxen euazen marinelak) eta beste 29 bixik gelditxu zin. Gurutze frankista hau, 1958an eraiki ben Ondarruko udalan eta Bizkaiko foru ahaldundixan eskariz. Monumentu honek idatzi hauxe eukan harrixan grabata:  “A la memoria de los hijos de Ondárroa que heroicamente dieron su vida por Dios y por España en el crucero Baleares. Requetés. José Miguel Aldarondo, Domingo Aramayo, José María Arambarri, Bonifacio Aranzamendi, Pedro Araquistain, Pedro Bedialauneta, Domingo Bilbao, Antonio Burgoa, Indalecio Burgoa, Salvador Elu, Fermín Goyogana, Luis Iriondo, Gabriel Larrinaga, Angel Legarda, Andrés Osa, Celestino Saras, Francisco Urbieta, José Urquiaga.”

Monumentu hau ez zan ixan eraiki ben bakarra herrixan. Aurretik, 1940an beste bat be eraiki ben portun baine tenporalik bota ban lurrea. Udal hilerrixan be, gaur egun ondio tente dan “mausoleo” bat eraiki ben helburu bardinaz. Gerra ondoren, frankismun errelato bakarra inposatzi.

Monumentu honek, ez eban legi beteten. Hau de, 2012an Eusko Jaurlaritzik memoixa historikun kontrako katalogun agertzen zan eta ariña edo berandua kentzeko eskari bat baino gehixaua euazen eindde. (Gaur egun hilerrixan dan “mausoleu” be egoera legal bardinin da.)

Monumentun eraispena

2019ko Urtarrilan 13ko iluntzin bota ben herriko gaztik gurutzi egunetako biharra eta gero. Herrixan bideo bat bolo-bolo hasi zan zabaltzen. Bideo honetan Arta puntako gurutzi zelan bota ben ikusi leike.

https://turrune.com/2019/01/13/arta-puntako-monumento-frankisti-bota-dabe/

Turrunak gurutzi bota aurreko irudi honek lortu dotxuz modu anonimun. Bertan ikusi leike prozesun zailtxasune eta eukan arrisku.

Komunikabidik eraispenan autore modun marka ban Ondarruko Ernai hasieratik eta idatzi eta kartel hau ata ban ordu batzuta euran autorixi onartzen:

Bota eta geroko erreakziñoik…

Gertaera hau ez zan oharkabin pasa. Hurrengo egunin hainbat komunikabide hurreatu zin monumentun hondarrak gelditzen zin tokire arte. Inguruko komunikabidik bai, baine estatu mailako medixo handixak be albistegixak zabaltzea aia zin albiste honeaz.

Gaur egun momentuoro eskure dakauzen sare sozialetan be erreakziñoik polborin modun zabaldu zin. Euskal Herrixan eta batxe be estatu osun. “Ondarroa” berbi Twiterreko trending topic bihurtu zan ordo batzutan.

Hamen lagaten dou egun horretan egondako erreakziñoi mediatikun irudi batzuk:

Saritako erreakziñoik:

Gertaera honek pasa eta aste batzuta, “Abogados Cristianos” talde ultraeskuindar erreakzionaxuk, fiskaltzin aurrin salaketi ipini ban. Ustezko “sentimentu religiosun krontako erasu eta gorroto delito” modun kalifikata kurutzin eraisketa hau.

Gaur egun…

Aste honetan, Ondarruko udalak gurutzi erretirateko lanak ipini dotxuz martxan. Monumentun hondarrak kendu eta guni txukuntzen ibili diz makinak eta biharginak.

Udalak esan dabenez, leku horretan itxosun bixitxi galdu daben herritxar guztin oroimezko leku eraikitxi de asmu.

Urtarrillak 14 ( eguena) hitzaldixe Etxelilan: ADIMEN GAITASUN HANDIAK ETA EMAKUMEAK

Dinamizatzaili:  Alazne Goikoetxea Garate, Haur Hezkuntzako hezitzaili, psikomotrizista eta arreta goiztiarrean aditu. Hitzaldixai buruz: Hezkuntza mundun pil-pilin dan gaxe dou Adimen Gaitasun Handiak dauken ikasline. Halan da be , oin arte ikusarazi ez dan errealitate bat dou Adimen Gaitasun Handiak dauken emakumik eta elikadura-jokabidin nahasmendun artin egon leiken erlaziñoi.  Hitzaldi honetan fenomeno bi hauen artin dan erlaziñoi buruz hitz eingo dou.

Ordutegixe: 19:00  Leku: Etxelilan  Antolatzaili: Etxelila eta Udaleko Berdintasun Saila 

[📸IRUDIXAK] Ondarrutarrok be BIDI GAZ

Aurten covid 19 dala ta urtero Bilbon etxen douen mobilizaziñoirik ezin ixan dou ein, bañe Euskal Herriko 238 herritxan batu gaz helburu bardiñaz, PRESO TA IHESLAXAK ETXEA eskatzen. Ondarrun be kalea urten dou 600 lagunetik gora eskakizun bardiñaz. Eurixak eta hotzak ez gatxu kikildu eta 5:30 puntun urten dou Zaldupetik ta herriko frontoin amatxu dou gaurko ekimena. Bertan ekitaldi txiki bat egon da, irakurketi eindde eta senidiai omenaldi xume baten ondoren herriko musikaxak pare bat abestiaz amatxu dabe. Azpixan dakazue gaurko irudixak.

Ekitaldiko momento berezixetako bat, Maddi badiolak (Motxiladun haurre) bota daben mezu:

Kanputik dabizen herritxarrak be bat eindabe gaurko egunaz. Bartzelona aldetik MIRENek bixaldu doskun argazkixe

Zapatuko mobilizaziñoirako atxikimenduk!

Euskal Herriko eta estatuko alderdi, sindikato, artista, idazle, bertsolaxak… Dabiz preso ta iheslaxan aldeko zapatuko mobilizaziñoirako deixe etxen.

Kirmen Uribe idazle herritxarrak be bat einddau deialdixaz eta bertan parte hartzeko deixe luzatzen dau bideo honetan:

Abendun 31an udalak antolatutako kontzentraziñoin, hainbat herritxarrek ata ben argazkixe euran atxikimendu emoten:

Gaur bertan EH Bilduk be einddau deixe ekimenetan parte hartzeko:

Ondarruko Sarekuk baieztatu doskunez, manifako preparatibo guztik prest daz! Bolondresan taldi osatu de gaur iluntzin einddako batzarrin mobilizaziñoi guzti bir dan modun juteko.

Bide honetan danok gaz beharrezkuk! Danak etxea ekarteko, danok ixan bir ga bidi!

Zapatun (U-9) 17:30etan MANIFESTAZIÑOI zaldupeko zubitxik. Danak etxea ekarteko IXAN BIDI!

Zapatu honetan urteroko zitxa garrantzitsu dakau herriz herri. Urtero Bilbon milaka lagun batu ixan gaz preso ta iheslaixan eskubidin alde, baine aurten pandemixa egoeri dala eta herrixetan mobilizati tokaten gazku.

Etxeako, konponbideako eta elkarbizitzako IXAN BIDI! lemapin urtengo dau zapatu honetan 17:30etan manifestaziñoik Zaldupeko zubitxik. Manifestaziñoiai frontoin eingo dan ekitaldixak emongo dotsa amaieri. Irakurketi, bertsuk, musiki, dantzak… eukiko douz etxin falta gaskuzenan aldeko mobilizaziñoiai amaieri emoteko.

Herriko Sareko kidik, mobilizaziñoin barri emoteko kartelak eta pankartak ipini dotxuez kalitan. Kotxi be para baik dabil manifako deixe etxen.

Hainbat herritxarrek bat eindabe mobilizaziñoiaz eta argazki honek ataben urte zahar egunin parte hartzeko deixe etxen.

Bide honetan danok gaz beharrezkuk! Zeu be ixan bidi!

Ernaiko kidik preso eta iheslaxan alde mobiliza diz

Atzo (Urtarrilak 2) preso eta iheslaxan aldeko ekimenak burutu ben Ernai gazte antolakundeko kidik herri ezberdinetan. Ondarrutarrak Bilbon eon zin presun alde korrikan eta ekitaldi politikun.

Gaurko gaztin aru, borroka armatun ondorixuk bixiko dotxun azkanengoko belaunaldixe ixan bir dela aldarrikatuben eta horretako preso eta iheslai guztik etxea ekarteko burrukan jarraitxuko dabela argi lagaben.

Itsas langillin formaziñoi mintegixe egon da Kofrai Zaharrin

Gabon egun hauetan gexenok atsedenaldi edo opor txikixak hartu dou geure zereñetan beste batzuk ordez formakuntza lanetan ibili diz (beheko argazkixan ikusiko dozuen latxeik). L.A.B. sindikatuk mintegixe eindau arrantzalintzako Ondarruko Kofrai Zaharrin. Itsas langillin hitzarmenan ingurun, atsedenaldixak, nominak, lizentzixak…

Baldintza prekaxuenak dauken langillintzako formaziñoi beharrezku de, lan baldintzak hobetzeko giltze dalako.