Geure jenti

IMANOL LERTXUNDI KALTZAKORTA “PORRU” gogun 31 urte ta gero!

turrune

Gaurko egunez on dala 31 urte hil zan bixotzekuk emonda IMANOL “PORRU”. Ezkertiarra ta ABERTZALI danan gañetik, abeslaxe ta mendizali, umore handiko gixona. Euskal Herrixan aldeko konpromisu gaztetatik hartu ban (1969xan Guardia zibilak atxilotu eta kartzelan amatxu ban).

Holatxeik gogoratzen dou egun triste ha. 1995ko Otsailan 9xe, eguena. Eguerdixan, eguen askotan latxeik, megafonixiaz urten ben herriko Amnistiaren aldeko kidik kotxi pasatea arratsalde horretan deitxute euan asanbladarako. San Juan Txurru kaletik errepide nagusire urtetea ixuzenin, Txapelgorrixan kotxe bat gurutzatu eta, kotxe barrun eguazen bi kidei identifikatzeko eskatutzen. Kotxeko txoferra ukatu ein zan: “Ni asanblada ireki bateako deialdixe etxen naz. Horretako ez da baimenik bihir eta ez naz legez kanpoko ezer etxen”. Eztabaidi ikusitxe, bertan euazen herritar asko bertaratu zin, tartin eta lehena, Imanol. Egoerik eta tentsiñoik okerrea ein ban istiluen aurkako Ertzainak etorri zin. Herritarrak zauritu eta Imanol bera astindu ben. Bularreko miñe sentitzen hasi zan, zorabiatu eta ospitxalea erun ben. Alla zaneako hilde euan bixotzeko baten ondorixoz.

Berak esandako esaldi ezagunaz gelditzen ga gu: “NIRE SENIDE BAT HOR EGONGO BALITXAKE, GUSTAKO LESTAKE JENDIK LAGUNTZI. HORRETXEATXIK NA NEU BE HAMENTXE LAGUNTZEN!“

IMANOL GOGUN ZATXUAU. GUK Eztou EZ ahazten EZ Parkatzen! EZ lehen EZ on!

ANDONI BEDIALAUNETA LAKA “XARE”, borrokalaxe junde gure artetik!

turrune

Gaur egun hain ozen oihukatzen douen ANTIFAXISMUn berbin konnotaziñoin arpexe da ANDONI BEDIALAUNETA LAKA,”XARE“. Frankismun aurrin altza zin gazte belaunaldiko partaidi ixan zan eta ordaiñin ostixak eta kartzeli jaso ban beste hainbat kidikin batea bañe ez ben iñoiz atzea ein.

Gure “modernitatea” errazagoa izango zen, arrazoimenak eta zientziak eta kritikak ekarri izan balute. Bakarrik, Gernikako bonbek eta Eliza katolikoaren ustelkeriak eta gazte batzuen irakurketa klandestinoek ekarri bazuten, ez dago zer harriturik, izpirituaren ustelkeria eta bonba artean klandestino jarraitzen badu gero. Joxe Azurmendi, Oraingo gazte eroak.

XAREn eta lagunan kontzientziaziñoi eta militantzixi frankismun kontrako mugimendun kokatu birde, mendi taldin, trasmisiñoin eta herrixan zapalkuntzin ezinegonin eta danan gañetik E.T.A. erakundin ingurun mugitzen hasi zin lagunakin. Euran lelengoko ekintzak margoketak ixan zin, Ondarrun gogoratzen dan era honetako lelengoko pintadi Plaza Musikatik Elixako korreta dun aldapan eiben: Batasuna, Askatasuna eta Indarra. Talde sendo bat antolatu ben ekintzak aurrea eruteko (gero gexenak kartzelan amatxu ben), ANDONI ARRIZABALAGA, IÑAKI GARTZIA, JESUS MARI ARAMAIO…hortik aurrea hainbat “lan “ei zitxuen herrixan bai ekintzen bidez (Ikurriñak isei alta tentsiñoiko postitan adibidez) bai propaganda arlun herrixe suspertzeko, 1969ko udaberrixan (Apirilak 3an) atxilotu zitxuen arte.

Azpiko esku orrixak 1967 eta 1968 herrixan zabaldutakuk diz.

1969ko urrixan 27xan Burgosen bost Ondarrutarren aurkako gerra kontseilu (Sumarisimo. Causa 28/69) ETA erakundekuk zile eta ANDONI ARRIZABALAGA BASTERRETXEAi heriotz zigorra kondena ben (fiskalak eskatzen ban modure), indar gutxiko bonba bat ipintxearren (Guardia Zibilak erabiltzen ban Ondarruko udaltzaingun kotxin kontra). Bi urteko kartzela zigorra be ipinitzen, hil aurretik bete beharrekoak. ANDONI BEDIALAUNETA LAKA eta JESUS ARAMAIO ETXABURUai 25 urteko espetxe-zigorrakondena zitxuen. J. IÑAKI URIBE BENGOA absolbiu eiben. Bost epaituk euskeraz berba eiben juzixun eta epaimahaia ez bela onartzen esnaz, epaile buruk kalea bota zitxuzen. Kartzela desbardiñak “ezagutu” zitxun, Basauri, Burgos, Segovia, Teruel, Zamora, Carabanchel… 1976xan Segoviako kartzelan presta zan ihesaldixe antolatzen parte hartu ban.

Hau dana gertaten zan bittartin herrixe borborak euan. Iñoizko mobilizaziñoirik handixenak gerta zin (gogoratu frankismun bixi ixan zan errepresiñoi).

Amnistixan legin ondorixoz, 1977ko urtin urten ban kalea XAREk lagunakin batea eta handik herrire agertu zin.

Gazte eroak deitzetzen ordun XAREn lakoxiai. Berba gitxi eta ekintzi ixan ben oiñarrixe, DANA emoteko prest egon zin belaunaldi zoragarri eta maitagarrixe, atsedena hartzi tokaten gakue on. Borrokan etxen dabenak BETI GOGUN!

Gaur, Abenduak 19 (baixaku) Aitortza instituzionala TXOMIN LETAMENDI MURUAi Kofrai Zaharrin!

turrune

Ondarruko udalak aitortza instituzionala eingotza gaur abenduak 19 (baixaku) eguerdiko 12:00xetan TXOMIN LETAMENDI MURUAi. Kofradia Zaharreko bigarren solairun egingo da ekitaldixe eta beran herixotzin 75.urteurrenan bexperan eingo da ekitaldixe.

Txomi Letamendi Madrilen (Espainia) hil zan, 1950eko abendun 20an, frankismun errepresiño-indarrak eragindako tortura handixan ondorixoz. EAJ/PNVko militanti zan. Españiko Gerra Zibillin parte hartu ban (gudarixan komandante kargu eukan). Ondorixoz, Parisea (Frantzia) erbesteratu zan eta Euskal Informazio Zerbitzuei laguntzen hasi zan bertatik. Parisen bertan ezagutu ban Karmele Urresti ondarrutarra, bere emazti ixango zana. Handik Venezuela erbesteratu zin bixak. Hiru urte eta gero bueltatu zin Euskal Herrire, Jose Antonio Agirre lehendakarixak hala eskatute; Euskal Informazio Zerbitzun egin ban lan. 1947an atxilotu ben, eta espetxeratu egin zuen bost urteako Gerra Kontseiluk. Madrilen (Espainia) hil zan, jasandako tortura fisiko eta psikiko basatixan ondorixoz.

Txomin Letamendi Murua biktima dala aitortu berri dau Gogora Institutuk ontzu, Giza Eskubidin Euskal Herriko Behatokixak eta Letamendi familixik eskatute.

Ekitaldixan erakunde publiko desberdinen ordezkarixak be egongo diz.

Ez douelako Ahaztu bihir, Memoixi eta erreparaziñoi!

AITOR BURGOA MARTINEZ lagun eta kidi jun gazku!

turrune

Erdiko karruko AITOR beran sasoikuntzako, 64 urte eukazela junde gure artetik gaxotasun gogor baten ondorixoz. Ezautzen genuenok beran ibilbidin barri badakau, gaztetatik Euskal Herrixak bixi ixan daben egoerin aurrin konpromiso sendu hartu ban (gogoratu 1980ko hamarkadan errepresiñoi gogorra bixi ixan bala gure herrixak), sasoi bardiñin epidemixa hilgarri bat alla zan gure inguruta, Heroini, eta hurreko lagun asko be galdu zitxun. Hortik aurrea, itsosun hasieran Cikautxon gero ta zer dan bixitxi ta matxasune topa ban Laudixon (Araban), halan da guzti ez ban gure herrixaz loturai galdu. Laudixon segixan sustraitu zan, lagun inguro zabala eiban ta konpromisuai jarraipena emotzan EH Bilduko zerrendan 6. tokixan jun eta zinegotzixe ixendatu arte 2019xan.

Mendixe eta Athletixe zin beran debilidadik, bañe Argazkigintzi zan beran pasiñoi, milaka argazki eukazela esaten doskun ta Aiaraldea.eus atari digitaleko argazkilai bolondresa zan.

Hauxe argitaratu dau Aiaraldeak:

✍️ SOSLAIA | Aitor Burgoa Aiaraldea Komunikabideko boluntarioa zendu da, hedabideak bere izaera eta ekarpenak aitortu nahi izan ditu.

Artikulu guztia hemen:

https://aiaraldea.eus/laudio/1765891722213-aitor-burgoa-aiaraldea-komunikabideko-boluntarioa-zendu-da

Laudixoko Ondarrutarrak kresal falti sumaten banin hamen ikusten gendun (nahiz eta gaxoik egon) Arbide pasealekun itsosun faltiaz edo. Famili zali be beti ixan da Aitor, alkarreaz eoteko gogu ta marmitxako plater baten aurrin kontu kontari ibiltxeko.

TURRUNE etxen douenon partez besarkada estu etxekuai momento latz honetan. Ez zatxuau ahaztuko lagun eta borroka kide! Betirarte.

JOSE MANUEL PAGOAGA GALLASTEGI “PEIXOTO” abertzale handixak agur esazku

turrune

Nahiz eta Arrasaten jaxo zan PEIXOTO, gure herrixaz eta herrittarrakin harreman estu euki dau urte luzez. Gazte zala antifrankismun borrokan buru belarri sartu zan (18 urte eukazela ETA erakundin sartu zan) ta gaur egunerarte Abertzaletasune eta Euskaltzaletasune euki dau ipar. Garai haietan Ondarrun be mugimendu antifrankisti pil pillin euan ta azpixan ikusiko dozuen idatzixe da horren testigu. Idatzi hau argitaratzeko arrazoi nausixe bixak gure artetik jun dizelako da. Idatzi honetan PEIXOTOk, ANGEL ETXANIZ “34ku”ai hitzordu bat eskatzen dotza Miarritzen (TXOMIN ITURBEn etxin) beran siñadura ta guzti (kuriosu bada be, errepresiñoi gogorra eualako, Angelen andrik, Amaiak, gorde eiban eskutitz hau gordeleku seguru baten). Horretaz gain PEIXOTOaz batea ETA erakundin paper garrantzitsu euki ben Ondarrutarrak bixi direnez beste bateako lagakou euran bizipenak.

*Idatzi hau AMAIAk helarazi doskun. Milla esker hau eta beste hainbat gauza (paper, argazki, kartel)gure eskutan lagatearren.

ELISABET ITUARTE BADIOLA jun gasku geure artetik!

turrune

On dala 88 urte jaxo zan, ama kartzelan euala. Beran atxe JOSE ITUARTE zan, Errepublika denporetan EUZKADI egunkarixan idazteban Ondarrutar Abertzali. Gerri alla zanin, herritxik alde ein bihir ixan ban, eta beran ordez beran andri erun ben kartzela, ISABEL BADIOLA, haurdun euala. Eta halantxeik jaxo zan ELISABET alabi, Frankistak ama preso euken bitxartin. ELISABET ITUARTEk hauxe kontatzan KIRMEN URIBE Ondarrutar idazliai, Bar Puertoko ikuskizunin:

“Aita urte askoa ezautu neban. Ezkutun euan tokire eruteben ama gixon birek. Kilometro batea ero beixak tapatetzen amai. Zapixe kentzetzenin gela bat ikusteban bakarrik eta bertan aita. Aitai esatetzan:

  • Jose, baine, nun zaz erozer pasata be?
  • Erozer pasata be, baten batek esangotzu. Zuri pasaten bagatzu be, nik jakingo dot. Baine nik ezin dotzut esan ni nun nazen, ze barriro atrapaten bazatxue ata eingotzue.

Amak urtitan ez eban jakin aita nun egon zan gordeta eta neuk be neska handixe nitxala ezautu neban.”

Familixa abertzalin jaxo zan Elisabet, eta bera be abertzali ixan zan bixitxa osun. Frankismo sasoi ilunetan ikastolin sorreran parte hartu ban guraso latxeik, eta kristau komunidaditan bebai. Ezker abertzalin be beti esku bat botateko prest: Txokun, Plazagainin, hauteskunde kanpainetan, Kamiñazpiko ezker abertzaleko taldeko partaidi…

Eskerrik asko, ELISABET eindozun guztiatxik! Eta doluminak famelixakuai Ezker Abertzaleko komunidade guztin partez.

IÑAKI IBAIBARRIAGA IRAMATEGI junde gure artetik!

turrune

Atzo jaso gendun albisti, IÑAKI gure artetik jun zala 70 urte eukazela Medellinen (KOLONBIA). Urte batzuk diz bertaratu zala bañe inoiz ez da ahaztu beran herrixaz, gorputze han buru hamen eukala esan ixan dosku behin baño gexauatan. IÑAKIn ibilbidi ezautu douenok, gogoratzen gaz Cikautxoko kooperatibista latxeik, H.A.S.I.ko militanti 80.hamarkadan, L.A.B. sindikatuko kidi eta akuilu urte askun, Amnisti mugimendun mobilizaziñoi ugaritxan partaidi, pare bat bidar atxilotu ixan zan (gure akordutan) azkenengoz 9 hillabete espetxin (Aranjuezeko kartzelan), GURASOAKeko partaidi (atxilotun senidik), Ezker Abertzaleko estruktura desbardiñetan, HERRI BATASUNAko zinegotzixe ixandaku, herri mugimendun KRESALA kultur elkarteko batzordin partaidi, tanborradako antolatzalletako bat, kortxeleko mamutan be esko bat botaten….

TURRUNE etxen douenon partetik musu handi bat etxekuai. IÑAKIk emondako guztiaz gelditzen gaz!

46 urte pasa diz Fran Aldarondo Badiolan erailketatik.

turrune

46 urte pasa diz Fran Aldarondo Badiola “Ondarru” hil bela Guardia Zibilak Ibarrako Izaskun auzoko Maita Goikoa baserrixan. Hasieran ETA erakundeko militanti eta gero Komando Autonomo Antikapitalistetako erakundeko partaidi. 1977ko sasi indultuaz kalea urten ban azkenengoko presu ixan zan “Ondarru”. Bi urte geruaua hil ban Guardia zibillak.

Franek beran konpromiso militantiaz aurrea jarraitzeko autu ein ban eta bi urte berandua KAA ko kide zala hil ben Guardia Zibilak enboskada baten. Hauxe da erailketin momentun euazen lekukun testigantzi:

«Hamabi eta erdiak aldera tiroketa handi bat entzun genuen, eta goialdetik gorpu bat amiltzen ikusi. Baserritik hurbileko belaze batean gelditu zen, artean bizirik. Behean gelditutako guardia zibil batek, hurbildu, eta tiro egin zion berriro».

Fran Aldanondoren gorpuak hamabost bala zulo zituen, gehientsuenak bizkarraldean. Nortasun Agiria aldean eduki arren Gobernuak ez zuen haren nortasuna adierazi, Egin egunkariak publiko egin zuen arte.

Ondarruko Ezker Abertzalik memoixa kolektibun ingurun etxen dabilen lanketin barrun, oroimen plaka hau ipini ban Fran jaxo zan etxin aurrin. 

Plaka horretan QR kode bat agertzen da, hori eskanea eta wikipediako Franen orrialdea bideratzen zatxu: https://eu.m.wikipedia.org/wiki/Francisco_Aldarondo_Badiola

Batzuk inposatu nahi doskun errelato bakarran aurrin, memoixa kolektibu osatzi gelditzen gazku. Etorkizuneko belaunaldixai iraganan inguruko trasmisiñoi etxi geure esku da, bestelan etsaixak eingo dotsa.

MARIA ROSARIO URRUZUNO URRESTI emakume borrokalaixe junde gure artetik!

turrune

Gaur arratsaldin junde gure artetik MAIA. Nausixauontzat Maria Rosario, gaztiauantzat Maia, eta gutzat ixiko Maia! 85 urte eukazen ta bixitxa guztin borrokatzen ibili de, ez da egon herrixan mobilizaziñoirik berak ez dabenik parte hartu. PRESO ta IHESLAXAN aldeko konzentretan, gaztin eskabidikin bat etxen, Euskal Naziñoin aldarrikapenetan, hizkuntzin aldeko ekimenetan, Ezker Abertzaleko Iñaki Deuna auzoko lan taldeko partaidi, Plazagañeko lomo ta tortilla eintzaili, Zubi-Zahar herri ikastolako hasierako txoznan jo ta su koziñan… Beti Euskal Herrixan borrokiaz konprometiute.

Aspaldi baten makal ebillela bistaku zan, bañe ez zan etxin geatzeko pertsoni. EH Bilduko mitiñe euala ta, han euan aulki mugikorrin Juanito albun eukala. Geure arteko ospakizunen bat geunkala, MAIAk ez eban hutsik etxen.

Azkanengo eon giñanin be, gauzak zelan duzen galdetu eiskun, eta begiradan ezaun erantzunak ez eutsala balixo. Ondio borrokatzen jarraitzen douelako, gauza batzuk lortzen guzelako, bañe ondio preso eta iheslarixan etxeratzi ez douelako lortu, euskal errepublikaik bez, eta borrokan jarraizten dou, eta borrokan jarraitxu bir dou. Eta ez euki dudaik jarraitxuko douenik. Ordun bai, esangotsuau; Ongun bai, lortu dou! Aillako gaz horra be. Egon lasai, osaba Juanito danon artin zainddukou.

TURRUNE etxen douen guztin partez muso handi bat gure Juanitoi eta etxekuai.

Gaur (urriak 8 ) arratsaldin tanatoxun batuko gaz beran lagunak (arratsaldeko 5tatik 7reta) eta azkan agurre emongotzau bertan handik Kanposature zuzenin jungo da, Agur MAIA!