Geure jenti
25 urte eta gero Imanol Lertxundi “Porru” EZ ZATXUAU AHAZTEN!
Gaur beteten diz 25 urte IMANOL hil zala. Ez zan ohian hil, herritar bat atxilotzen saiatu zin Txapel Gorrixak eta han euan bera, bertan, esku bat bota nahixan eta bixotzekuk emotzan. Hamen beran berbak: “Nire seniden bat hor eongo balitxake, gustatuko lestake jendik laguntzi. Horretxeatxik na neube hamentxe, laguntzen”
IMANOL hil “zan” egune eta hurrengo egunak tentsiñoi handikuk ixan zin herrixan. Berak txapelgorrixai frente eitzan latxeik, herrittarrak be atzin ezin gelditxu beran omenez ein zin ekitaldixetan. Istillu gogorrak egon zin.
Hamen daz gertaera horren harire egunkarixetako albistik:
25 urteurrenan harire, Igor Meltxor kazetaxak sare sozialetan ipini dabena:
IBON IPARRAGIRRE BURGOAn egune da gaur, ZOIXONAK!
IBONek urtik beteten dotxu gaur (gure kontutan 46) eta Turrunetik belarriko tengada handi bat bixaltzen dotzuau. Euskal Herrire hurreatu zatxue bañe…. ETXIN NAHI ZATXUAU IKUSI!
Badakiau herriko barrixak jarraitzezule zazen lekutik. Baten batek idatzi nahi ixan ezkeo be gustoa hartuko dau eskutitzak, hau de beran helbidi:
IBON IPARRAGIRRE BURGOA
BESARKADA ETXEA
Juntas Generales kalea, 61
01010 Vitoria-Gasteiz (Araba)
Denpori aurrea du, urte amaieri ate joka dakau eta gure herrikidik etxetik kanpun jarraitzen dabe. Sasoi de EUSKAL PRESO TA IHESLAI GUZTIK euran etxitan ikusteko. NAHIKURE!
IZAR GORRI BAT! (Ondarruko ETXERAT elkartin gutune)
Zure nahixe, geure borroki, gure nahixe, zeure borroki. Holantxen hasi dou mingarrixei etxen gaskun mezu.
Erreferenti ixan za gutzat, herrixantzat, politikoki eta pertsona morun. Urtik diz geureratu ziñana, Iñake. Urtik herri hau justuaua ixateko erabakixe hartu zendunetik. Herri hau justuaua etxeko bidi hartu zendunetik. Ixileko biharrin beti eta arlo ezberdinetan.
Ofizixoz irakasli, hezkuntzatik einddako biharra lan-kide eta ikasle askorek eukiko dabe gogun.
Emakumintzat erreferente, biharrin, albun, beti bidi iraitxen. Atzetik gentozen eta datozen guztiai inddarra emoten.
Mendixaz gozaten erakutsizu. Munduko hainbat txokotan eta altura handixetan bixitxako guzti hori ingurure ekarten zenduen, geuri be amesteko tarte bat oparitzeko.
Eta herri honen zapalketin arpeirik krudelenak bixi ixan dozuz. Ingurukun erailketak, atxiloketak, torturak, kartzelaratzik eta urte luzitako dispertsinoik zeharkatzen gaitxue.
Bide gogor horretan, hortxe euki zatxuau, kide eta babesle. Senide eta lagun. Etxeraten motorra ixan za gutzako. Preso eta iheslaxan etxeratzin aldeko bidin be erreferente. Momentoik eta gogorrenetan irakaspen handixak emon doskune. Eskerrik asko, Iñake. Bixitxi maitxatzen erakutsizu.
Zure nahixe, geure borroki. Gure nahixe, zeure borroki. Euskal preso eta iheslaxak etxea.
Besarkada handi bat etxekuai eta hurrekuai.
Zerure beatu eta izar gorri bat gehixa, ZEU, IÑAKE.
Mirari Beitia eta Iñigo Badiola, Ondarruko Etxeraten ixenin.
IÑAKE GOÑI EZEIZA junde gure artetik.
Zain geuazen albisti alla gazku atzanin. Ezin sinistute eon giñan beran gaxotasunai buruzko albistin emaitze ixan da gaurku. IÑAKE amezketarra sortzez, on dala 63 urte, ta ondarrutarra bixotzez. Matxasunak herriko seme bateaz lotu eta baserri giru laga ta kresal tartea hurreatu zan. Ofizioz irakasle (herriko ikastetxe publikun), afizioz mendigoizale.
Herriko girure segixan lotu zan ta garai gogorrak bixi ixan zitxuzen, koñatu (JHISA) indar parapolizialak hil ben ta herrixak bixi ban zapalkuntziai aurre etxi erabaki eta horren ondorixoz zigor gogorra jasan ban, kartzelaldixe ta urrunketi.
Ondioik gogoratzen dou kartzelan euala berai idazten gentzazen eskutitzak. Eskolan be matxe-matxe ben irakaslik eta baitxe ikaslik be, atxilotu benin bi bidar pentsa baik urten ben beran askatasunan alde. Beran espetxeratzin eta kartzelaldiko testigantzi idatzitxe laga dau.
Kartzelatik pilak kargata urten ban ta urtitan bera ixan zan baixakutako preso ta iheslaxan aldeko hainbat ekintza eta enkarteladetako motorra.
Beran bixitxako azkan atalin, biharrin erretiru hartu ondoren, mendixan gora ta bera ezin geldik egonin ibili zan Marimendi emakume mendizalin taldin. Europa aldin, Afrika aldin ta Euskal Herriko mendixetan.
Besarkada handi bat etxeko eta hurrekuai, eta lehen be aurrea ein zentzen latxeik egoera gogorrai, on be ekingo dotsazue, gu albun eukiko gaitxuzue.
Asko merezitxako azken agurre eingotzau ongoxe astelehenin (Azaroak 18) arratsaldeko 6retan Institutun.
Matxe-matxe, IÑAKE!
JOSE FORERO ORTIZ be jun gazku. QUE LA TIERRA TE SEA LEVE COMPAÑERO!
JOSE ANDALUZE be junde gure artetik. ANDALUZE peto petu, azentu galdu baiku. Alosnon (Huelva) jaxo zan on dala 66 urte. Beti gogoratzen ban Pedro Carrasco boxeolaxan herrixan jaxo zala bera. Partido Comunistako militanti gazte gaztetatik nahiz eta ORTea pasa zan Franco garaixin. Gaztetan hasi zan biharrin (5-6 urteaz) behartasunak bultzatute. Bañe biharraz batea kontzientzixa soziala segidun hartu ban Mina del Inglesko mineruai esker ta hori zala ta jauik markata laga ben, lan tokixetatik kalea botata.
Hamentzir ebizen beran herriko arrantzale batzun bidez jakin ban gure herrixan barri ta ordun erabaki ban Euskal Herrire etorti. Itsosoko boletu ata ban eta 15 urtin itsosun ibili zan. Gero, lihorrin geatzi erabaki ban eta Durangon hasi zan lanin eraikuntza sektorin, Ferrallan atalin. Berak eukan gorputzatxik ondo amolda zan ta fama ona eukan bihar horretan. Berak esaten ban ondo ordaindutako lana eukala.
Integraziñoi dala ta ez dala berba etxen dabe askorek. JOSE, Andaluz-Ondarrutarra bihurtu zan allagaz batea. Lanin LAB sindikatuko militanti zan eraikuntza alorrin, kalin Ezker Abertzaleko hauteskunde zerrendetan, SORTU alderdiko militanti edo preso ta iheslaxan aldeko mobilizaziñoitxan.
Aspaldi baten barran dan tingloi aldin pintada batzuk eizitxuezen, bera eta beran egoera bardiñin gure herrire etorri beharra euki daben herritxarrai zuzendute.
“Toma a este pueblo como el te ha acogido, luchando por el luchas por tu tierra”
JOSEk ondo jaso ban mezu.
JOSE komunisti etorri zan gure herrire ta halantxek junde gure artetik. Beran zanetatik odol gorrixe ixunela (zentzu guztixetan) argi eukan. Hasta siempre compañero!
PEIO ARAMAIO ETXABURU hil dde
Lur jota geatu giñan albisti jakin gendunin atzo. PEIO berezixe zan gutzat. TURRUNE martxan hasi zanetik beran esku eskeiñizkun hasieratik. Iritzi sailin artikuluk idatzi zitxuzen behin baño gexauatan ta zintzotasunez zuzendu giñuzen geure hutsunetan.
Ibilbide zabala euki ban herriko zeregiñetan ta danon suerteako jasota gelditxu de betirako (elkarrizketa bidez jasota gelditxu de beran bizitzako pasartikin). Guk aipamen batzuk eingo douz: danan gañetik dantzaxe, euskaltzali, abertzali… ixan zan.
79 urteaz hil dde ixil ixilik, bañe … Frankismo garaixin militante aurrenetariko bat ixan zan (ANDONI ARRIZABALAGAn militantziko kidi), ZUBI-ZAHAR herri ikastolako sortzalletariko ta batzorde kidi be bai, KRESALA K.E. zuzendaritzako kidi, EGIN egunkariko herri batzordeko sortzalli, 1983 an HERRI BATASUNAko zinegotzixe ta herri batzarreko partaide aktibu, GARRAXIKAko partaidi (Herriko memoixa historiku jasoten ibilitaku). Ofizioz Markiñako Laboraleko irakasli, irakaskuntzi euskalduntzeko bultzatzalletako lehenetariko bat.
ESKERRIK ASKO DANATXIK PEIO!
40 urte ta gero FRAN ALDARONDO BADIOLA “ONDARRU” gogun dakau!
Gaur ondala 40 urte, Komando Autonomo Antikapitalistak (KAA) taldeko kidi zan Fran Aldarondo Badiola ondarrutarra tiroz hil ban Guardia Zibilak Izaskungo baserri baten, Ibarran.
Gaurko gaztik jakin beharra dauke zein ixan zan FRAN.
1949ko irailan 7xan jaxo zan Ondarrun. Lorenzo (arrantzali) ta Lorean (arrain saltzalli) semi zan. Hiru anai-arrebatik bigarrena. Atxe 34 urte eukazela galdu zan itsosun, San Candido bajurako arrainontzixin 1951ko martxun 14an. Itsosun galdutako arrantzale baten semi ixanda, San Lucas de Barramedako Itsosoko Umezurtzan eskolan euki ban aterpi haurtzarun. Gero, Madrilen Josulagunen ikastetxe baten eizitxuzen ikasketak. Azkanin, Maestria industriala ikasi ban Arrasaten. Biharrin hasi zanin, Ondarruko portuko mekaniko lanak ein zitxuzen.
Sasoi hartako egoeri (Frankismu puri purixan) bixi ixan ban herrixan ta segixan lotu zan borrokiai. Mendi irteerak, futbola, folklore euskaldunan berpizkundi … kontzientzixa politiku hartzen jun zan, lagunakin batea.
FRAN lagun artin
FRAN AURRERAko taldiaz
Mendixan lagunakin
ARMIÑAko kobazulun (1970)
LARRUN (1976)
Ezautzen benak diñue 1972 aldin sartu zala ETA erakundin. Gerotxuaua ETA (PMkin) lerrokatu zan. Sasixan ebillela zauritxu eiben ta beran bi kide hil. Azpixan dakazue FRANen testigantzi beran atxiloketi kontaten.
1977 ko “sasi amnisti” ko azkan preso politiku ixan zan ta 1977 ko abendun 9 xan urten ban kalea Martuteneko kartzelatik. FRAN kartzelatik atateko pillo bat ekimen antolatu zin herrixan: firma bilketak, entzerronak, manifestaldixak…
Ta lortu gendun atati danon artin
Kriston ongi-etorrixe eskeinitzan Ondarruko herrixak FRANei: dantzaxak aurretik; JO TA APURTU kuadrilli euran turuta ta guzti atzetik; ta bera erdixan, 2 CV gañin etxekukin inguratute; herri guztik txalo artin hartu gendun.
Frankismo osteko lorpenak onartute be (Ikurriñan legalizaziñoi, alderdixan erdi legalitati, askatasun haxik …) FRAN ezkor euan. 1978xan Komando Autonomo Antikapitalista taldin sartu zan. 1979ko urrixan 17xan guardia zibillak hil ben Maita Goikoa baserrixan Izaskunen, Tolosa ingurun 30 urte eukazala. 15 bala zulo eukazen gorputzin, gexenak atzeko aldin.
Ondarruko herrixak malko artin agurtu ban beran herrikidi.
Beti gogoratuko zatxuau!
EZKER ABERTZALI hor eongo da beti gogoratzen gure herrixan alde bixitxi emon ixan dabenak ez ahazteko (hoixe da MEMORIA HISTORIKU). Gora FRAN!
Hamen kalin agertu dizen kartel eta pankarti:
IÑAKI AJURIAGERRA LOPEZ DE ARETXAGA gure artetik junde
Gaur hildde IÑAKI 74 urte eukazela. Bera ezautu douenok konto asko esango gendukez beratxik. 1976xan beste lagun talde txiki bateaz sortu gendun LAB sindikatu Ondarrun eta Lea-Artibai eskualdin. Zemat ordu sartu ete douen langillik antolatu nahixan euran eskubidin alde San Pedro txurruko lokalin.
Bidai barri bat hasi dozu, ez dakiau noa erungo zatxun, baine zure lagun kidik pentsakera bardiñakin jarraitzeko bultzatzen zatxuau. Betirarte lagun!
*Zure burrukako kidik
AITOR ZUBIKARAI AÑORGA lagune eta kidi jun gazku
Gaur be albiste txar bateaz zabaldu birdou TURRUNE. 65 urteaz AITOR ZUBIKARAI AÑORGA hil gazku. Saregilli lanbidez eta futbol zali afizinoiz (Beheko argazkixan OIAN-GAINgo lagunakin)
Denbora asko ezta pasa jubila zanetik, ta bixitxen hasi bizanin gaxo madarikatu batek erun dau gure artetik. Beti esku bat botateko prest euan pertsoni zan AITOR. Beran AURRERA matxi edo PLAZAGAÑIn edo EZKER ABERTZALIn … Gitxirek jakingo dabe adibidez, berai esker erosi dela ontzu dakauen azpiegitura barrixe. Gauzak argi eukazen gixona zan AITOR, paparrin preso ta iheslaxan aldeko piñe beti soñin. Lagunan lagune. Ixilik, bañe beti hortxe euana. Besarkada handi bat nahi dotzau emon beran familixiai hamendik. Guk, ez zatxuau ahaztuko lagun!
Turrune! 