Bixar urriak 9, beteko diz 47 urte CHE GEVARA garbitxu bela Bolivian. Argentinarra jaxotzez Kubatarra bixotzez, munduntzir iraultzalli (Kongo, Bolivia,..), sinbolo bat bihurtu de belaunaldi askorentzako. TURRUNEtik gure omenalditxo hau berai.

Gaurko egune beti ixan da EUSKAL HERRIxan alde edo errepresiñoik eraindde hil dizenak gogoratzeko. Aurten ONDARRUtarran zerrendi osotu de eta euran argazkixak eta noiz eta zelan hil zin Kantxopeko horman pea dabe.

Nahiz eta 42 urte pasa dizen kotxe istripuz hil zanetik, gure oroimenin jarraitzen dau. 1972ko irailan 3an Baxonatik Bordeleako bidin ixuzela bera eta beran lau kidek istripu larrixe euki ben, eta hori dala ta irailan 5in hiltzat emon ben (istripu euki ban gabin medikuk muerte zerebral diagnostikatzen). 26 urte eukazen hil zanin eta 1969tik ETA erakundeko kidi zan. 1971n  Ondarrutik ihes ein biharra euki ban, txapel okerrak beran atzetik eukazelako. Anekdota bat kontaten dabe beratxik: 1970in eta Burgosko prozesu euazela eitten, erakundi epaitun ihesa presta nahixan ibili zan. Bera ixan zan komandoko kiditako bat, Burgosko gobierno militarran eraikinan azpixan sartu zana, bañe okerretako paeta apurtu eta kidik euazen gelan sartu ordez, eraikiñeko armategixan sartu zin.

Gehixenok “ITZIARRREN SEMEA” lez ezautu gendun, erakundeko kidik “FELIX” deitzetzen, espetxin “CAMBORIO” zan… bañe danontzako gixon handi bat ixan zan.

Frankismun kontra eiban burrukan, beste ondarrutar askok eiben latxeik. Euskal Herrixan alde eta pertsonan eskubide sozial eta politikun alde. Horretxeatxik epaitxu ben Burgosen, eta herixotza zigorra ipinitsen. Gaur egun dakauzen eskubide apurrak, beran lakoxe emakume eta gixonai esker dakauz, euran burrukiai esker.

Beatu ze idatzi ben beratxik on dala 30 urte:

Arriesgó y murió en la montaña, pero antes había arriesgado mucho más en la planicie. El riesgo fue su muerte ,pero sobre todo, el riesgo fue su vida. La arriesgo en pleno franquismo, cuando se jugó la cabeza contestando en euskara a los militares de Burgos que le respondieron con la pena capital. ANDONI era un ONDARRES de los pies a la cabeza que no dudo en apostar por el riesgo de la clandestinidad y de la pertenencia a ETA. Arrizabalaga se convirtió en grito de movilizaciones y protestas, en bandera de reivindicaciones y, en la dificil partida, ARRIZABALAGA venció. Su mito y su leyenda no acabó con la persona y, cuando años mas tarde volvió a pisar la calle de su libertad, prosiguió la lucha y el combate. Amaba demasiado el riesgo y lo que no pudo el enemigo lo logró la montaña. ¡La amaba demasiado!

EGIN egunkarixan argitaratu zan hau idatzixau 1984ko abuztun 2xan.

Azpiko argazkixan agertzen dana, BURGOSko kontseilu militarran epaxe da.

Eta berak esan zitxun berbak epaiketan, gure histoixan betirako gelditxuko diz:

Esko ona eukan marrazkixak eitteko, ze delineanti zan. 1968 aldin ONDARRUn ETA erakundik aldizkari batzuk ata zitxun. Ia igarten dozuen azalan diseñu zeiñek einddaku zan.

Gaur egun gitxirek jakingo dabe KALAMENDI mendixan dan buzoi be berak diseñabala. Oso mendi zali zalako.

Beste argazki hau, kartzelatik urten eta ONDARRUre alla zaneku de

Eskerrik asko Andoni eta beraz batea geure eskubidin alde burrukan ein daben guztiai! Ez zatxuau ahaztuko!

 

San Fermin jaxetan hil ben on dala 36 urte eta gaur de egune ondiokan ez dabena iñor auzipetu. Sasoi hartako irudixak ezaunak eizin: polizixi zezen plazan sartu eta sarraskixe bihurtu zan jai egune. Hauxe kanti ata ban FERMIN BALENTZIAk egun hori gogoratuz, eta bixen bittartin GERMAN omenduz.

 

Atzo OIARTZUNen pikoluk einddako sarekadi salatzeko, herrixan agertu dizen pankartan irudixe da behian dana. Gure galderi de: Zeatxik de delitu EUSKAL HERRITTAR batzuk gogun eukitxi arbola batzun bittartez?

Lelengo ta behin eskerrak emon bitzau gure eskaeri aintzat hartu daben irakurliai, argitxuzkulako gure zalantzak; esan doskunez, 1980 inguruku zan erakutsi gendun pegatini, ta hori baieztateko, sasoi hartako KAMIÑAZPIko auzo elkarteko aldizkarixan azala bixaldu dosku.

Aldizkari horretako orrialde bat be bixaldu dosku, bertan  sasoi hartako auzotarran kezkak erakusten dotxuez.

 

1975ko maxatzan 23e, baixaku. Institutuko batxillergoko ikaslin ikasturte amaierako afaxe. Goxaldeko ordubaterdixak aldea, 34re duz gaztik. Guardia zibilletako kuartelan aurrin dan losatik pasaten dazela Guardia zibil batek KOLDO ARRIOLA ARRIOLA, 19 urteko ondarrutarra, kuartel barrure deittu eta… tiro bat entzun de…