Durangoko azokan ibili gaz liburu artin eta hara zer topa douen, ETA historia irudietan 1951-1978 (Txalaparta argitaletxi) liburu, eta aurrera esaten bagendun AMETSEN LIBURAN Ondarrutar asko agertzen zinela, ba hamen be herrittar pillu agertzen dizela konturatu gaz.
Liburu zabaldu eta segixan, liburu osotzen lagundu dabenai eskerrak emotetze eta hor tartin JOSEBA ARAMAIO eta IÑAKI GARCIA aipatzen dotxu. Beatu irudixak eta ia iñor ezautzen dozuen.

 

 

 

Gaur bertan ZAZPIKA aldizkaxan esaldi hauxe bota dau CARLOS SLEPOY abokatu argentinuk: “Si no ejercemos nuestra propia memoria a traves de los mecanismos de verdad, justicia y reparacion, la memoria que nos queda es la del represor”.

1979ko Urrixan 17xan (on dala 36 urte) Guardia zibillak hil ben FRAN, baserri baten euala IBARRAn (Tolosa ondun) tiroketa baten ostin. Diktadura sasoiko azkan preso politiku ixan zan kartzelatik urten bana.

Ikurre ixan zan FRAN preso politikun artin, emotebalako bera kartzelatik urten eta gero gexa iñork ez ebala kartzelaik zapalduko.

Herrire alla zanin ONDARRU guztik urten ban kalea beran ongi etorrire.

Bañe FRAN laster konturatu zan diktaduri FRANCOaz ez zanela amatxu. Lengo bardiñak agintzen jarraitzen ben, hori bai, berba politxakin eta txaketa barrixakin. Euskal Herrixan ukapenak herri lez hor jarraitzen ban. Eta borrokan segi eitxeko erabakixe hartu ban.
Hil benin, ONDARRUk osteabe kalea urten ban.

Memoixa historiku lantzen dabizen taldetako bat IRATZAR fundaziñoi de. Haren Webguneko atal bat Korapiloa deitzen da: http://iratzar.eus/es/korapiloa.,
Beatu zer topa douen bertan.

Aspalditxik ospatzen dou gaurko egunin GUDARI EGUNE, ezkertiar eta abertzaliok. Egun honetan gogoratzen douz borrokan hil dizen herrittarrak. Egixe da TXIKI eta OTAEGI gaurko egunez fusilatu zitxule Francon diktadurik, bañe guk harek eta beste guztik bat etxen douz, danak hil dizelako Euskal Herrixan askatasunan aldeko borrokan. Era desberdiñak erabili douz borrokalaxak omentzeko, sasoi baten kanposantun ikurriñak eta lorak ipintxen gentzan eta han ekitaldixe etxen gendun.
Gero egunak aberasten jun giñan, hitzaldixak, manifestaziñoik eta monolito aurrin omenaldixak.
Eta “demokrazixan” gauzak hobetzen jun biharrin, hasi zin debekuk allaten. Ipintxen zin pankartak lapurtzen, ekitaldixak debekatzen…

Bañe halan da guzti, ezta egon urteik, ez douenik gogoratu hau egune.

Urtero etxen dan lez, gaur eguerdixan OTSOPORTILLOn ein gakue omenaldixe bertan hil zitxuezenai. Otsoportillo, URBASA (NAFARROA) erdixan dan zulo handi bat da. Gerra sasoin berta bota zitxuezen bixik Sakana aldeko abertzale eta errepublikazalik. Ondioik euran hazurrak han azpixan daz eta hori dala ta, bertan etxen gakue omenaldixe. Gaur han ondarrutar talde bat egon da eta argazki honek bixaldu doskuz.
</a

Atzo idatzi gendun gerratik eskapaten datorren jenti eskozabalik hartu bir douela, geu be askotan jun bir ixan gazelako Euskal Herritxik kanpoa. Ta kasualidadez gaur ondarrutar batek hauxe idatzixe bixaldusku. Histoixa ederra da eta merezi dau irakurti.

1936KO GERRAN ONDARRUTIK EXILIXUN URTEN BEN ANAXA-ARREBA BI EZAUTUTXUAZ TXILEN. EURAN BIXITXI  BENETAKO ABENTURI IXAN ZAN.

(Argazkixe: Asun eta Abel Urkiola anaxarrebak)

Abel Urkiolak urte bete be ezeukan eta Asun Urkiolak 3 urte eukazen 1936ko gerran, irailin, ama Antonia Arsuagaz aita Esteban Urkiolan  kamioin urten benin Ondarrutik ihesixan, aita bertan lagata. Abelek bikixe eukan, Gonzalo. San Vicente de la Barquera aila zin kamioin eta han, ama Antoniak notizixi jaso ban beran anaxi, Fernando Arsuaga Lekue fusilata hil benela. Antonia haurdun euan barriz. Egoeri eta disgustuk asko, ta Abelen bikixe Gonzalo hil ein zan. Bañe 1937ko maxatzan 7xan Esteban jaxo zan San Vicente de la Barqueran.

Halako egun baten, aita Estebanen anaxe Bitxorren txalupa baten Frantzirutz urteten dabe, jateko baik, manta batzukin eta brujula baik. Itxosun runbu galtzen dabe  eta 2 egun galdute emoten dabe. Hirugarren egunin Iparraldeko arrantzale batzuk topatetxuez eta ure eta brujula bat emotetze.

Azkanin,  Baiona ingurure ailaten di. Antoniak osaba bat eukan bertan eta honek kontatetza beran gixona Bartzelonako frentin dala. Amak hiru seme alabak hartu eta Bartzelona biajaten dau beran gixonana. 1939 arte Castellar de Ballesen egoten di danak alkarreaz.

Irakurtzen jarraitu →

Atzo 35 urte bete zin BVE talde faxista españolak Angel Etxaniz hil bala. Aurten 35 urte bete diz be bai Jhisa talde bardinak hil banetik. Bixak zin Ondarruko militante abertzalik.

Bi hilketakatxik inor ez ben epaitu, eta 35 urte berandua justizixi eskatzen jarraitzen dou.